Trước thềm hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc tại Washington, hai nước nhất trí thúc đẩy cơ chế đối thoại về trí tuệ nhân tạo, đồng thời tiếp tục xử lý các vấn đề thương mại còn tồn tại, trong đó có kiểm soát xuất khẩu và nguồn cung đất hiếm.
Mỹ và Trung Quốc nhất trí thiết lập cơ chế đối thoại về trí tuệ nhân tạo (AI), trước thềm hội nghị thượng đỉnh quan trọng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, dự kiến diễn ra ngày 24/9 tại Washington. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố thông tin trên sau cuộc hội đàm với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại New York ngày 20/9.
Mỹ-Trung Quốc thiết lập cơ chế đối thoại về trí tuệ nhân tạo
Động thái này diễn ra trong bối cảnh giới chuyên gia và lãnh đạo ngành AI liên tục cảnh báo nguy cơ con người mất khả năng kiểm soát công nghệ nếu hoạt động nghiên cứu, phát triển không đi kèm các khuôn khổ quản trị phù hợp.
Cùng với đối thoại về AI, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết hai bên đã chính thức hóa diễn đàn thương mại từng được thảo luận tại cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo ở Bắc Kinh hồi tháng 5.
Phát biểu tại trụ sở JPMorgan ở New York, nơi phái đoàn hai nước tiến hành một ngày đàm phán trước hội nghị thượng đỉnh, Bộ trưởng Scott Bessent đánh giá cuộc làm việc về thương mại và AI đạt kết quả tích cực, tiếp nối những nội dung còn dang dở từ vòng trao đổi tại Bắc Kinh.
Theo ông Scott Bessent, diễn đàn thương mại được thành lập và các cuộc thảo luận về AI được khởi động tại Bắc Kinh nay đã chuyển sang giai đoạn triển khai. Phía Mỹ đồng thời đề xuất xây dựng cơ chế thông báo nhằm xử lý các sự cố AI liên quan an ninh quốc gia. Washington kỳ vọng tiến trình đối thoại sẽ góp phần định hình nhận thức chung về mục tiêu hợp tác cũng như những nguy cơ mà hai bên cùng phải ứng phó.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ nhấn mạnh, việc từng bước tăng cường tính minh bạch trong các hoạt động xuyên biên giới giữa hai cường quốc hàng đầu về AI có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Tại hội nghị thượng đỉnh sắp tới, hai bên dự kiến trao đổi về nhiều vấn đề, trong đó có AI, Đài Loan, Iran và khả năng gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại có thời hạn một năm mà ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình ký tại Busan (Hàn Quốc) vào tháng 10/2025.
Theo kế hoạch, ngày 23/9, Tổng thống Donald Trump sẽ đón Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình tại Căn cứ Liên hợp Andrews; hội nghị thượng đỉnh và tiệc chiêu đãi cấp nhà nước dành cho nhà lãnh đạo Trung Quốc diễn ra một ngày sau đó. Sự kiện được tổ chức bốn tháng sau chuyến thăm cấp nhà nước của ông Donald Trump tới Bắc Kinh, đồng thời đánh dấu cuộc gặp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo trên lãnh thổ Mỹ kể từ cuộc gặp tại Mar-a-Lago năm 2017, thời điểm ông Donald Trump vừa bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên.
Một trọng tâm của cuộc đàm phán tại New York là khả năng gia hạn thỏa thuận đình chiến Busan, cơ chế đã tạm thời hạ nhiệt căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Theo thỏa thuận đạt được tại Busan, Mỹ tạm hoãn áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu có thể tác động đến hàng nghìn doanh nghiệp Trung Quốc; đổi lại, Trung Quốc trì hoãn triển khai các biện pháp kiểm soát xuất khẩu trên diện rộng đối với đất hiếm.
Theo các nguồn tin am hiểu đàm phán, Trung Quốc đề nghị kéo dài thỏa thuận đình chiến đến hết nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Phía Mỹ không tán thành phương án này và muốn giới hạn thời gian gia hạn ở mức sáu tháng, một phần do cho rằng Bắc Kinh chưa thực hiện đầy đủ các cam kết liên quan đất hiếm.
Bên cạnh tình trạng doanh nghiệp Mỹ chậm tiếp cận nguồn cung đất hiếm, Washington cũng bày tỏ quan ngại với Bắc Kinh về các hạn chế xuất khẩu mặt hàng chiến lược này sang Nhật Bản, mắt xích có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng của Mỹ.
Kể từ khi căng thẳng thương mại Mỹ-Trung gia tăng vào đầu năm 2025, Bộ trưởng Scott Bessent và Đại diện Thương mại Jamieson Greer đã nhiều lần làm việc với Phó Thủ tướng Hà Lập Phong. Cuộc đàm phán tại New York là lần đầu các quan chức kinh tế cấp cao của hai nước gặp nhau ngoài châu Âu và châu Á.
Hùng Dũng /Doanh nghiệp và Hội nhập