Khi quý IV cần mức tăng trưởng cao hơn hẳn ba quý đầu năm để chạm mục tiêu hai con số, chi phí vốn trở thành một biến số được đặt lên bàn điều hành. Các ngân hàng đã công bố hàng loạt gói tín dụng ưu đãi, song mức độ lan tỏa tới doanh nghiệp còn phụ thuộc vào điều kiện tiếp cận.
Hạ lãi suất cho vay, mở đường cho doanh nghiệp tăng tốc về đích
Theo Cục Thống kê, GDP quý III/2026 ước tăng 9,95% so với cùng kỳ, cao hơn mức 8,15% của quý I và 8,81% của quý II, đưa tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%. Sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng hai con số với chỉ số IIP quý III tăng 14,8%; kim ngạch xuất khẩu hàng hóa quý III đạt 167,85 tỷ USD, tăng 30,4%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng tăng 13,1–13,6%, nằm ở cận dưới mục tiêu cả năm.
Tuy vậy, theo Bộ Tài chính, mục tiêu tăng trưởng hai con số vẫn là thách thức lớn: kết quả 9 tháng còn thấp hơn mục tiêu cả năm khoảng 1 điểm phần trăm, quý IV cần tăng khoảng 12,5%, và 24 trong 34 địa phương đang có mức tăng trưởng thấp hơn mục tiêu cả năm. Về triển vọng doanh nghiệp, khảo sát của Cục Thống kê cho thấy 39,2% doanh nghiệp dự báo xu hướng quý IV tốt lên so với quý III, 44,7% cho rằng ổn định và 16,1% dự báo khó khăn hơn.
Một số chỉ tiêu kinh tế – tiền tệ mới nhất
Đến ngày 30/9, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và tăng 16,69% so với cùng kỳ năm trước. Theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tăng trưởng tín dụng cả năm ở mức khoảng 15%, có thể điều chỉnh theo diễn biến thực tế. Nếu quy đổi theo quy mô dư nợ cuối năm 2025 (18,58 triệu tỷ đồng), phần dư địa còn lại để đạt mức 15% vào khoảng 0,62 triệu tỷ đồng cho ba tháng cuối năm.
Tăng trưởng GDP theo quý (cột gạch chéo là mức quý IV cần đạt theo Bộ Tài chính) và tăng trưởng tín dụng lũy kế so với cuối năm 2025
Để tạo thêm dư địa cho các lĩnh vực được ưu tiên, NHNN đã không tính phần dư nợ tăng thêm so với cuối năm 2025 đối với nhà ở xã hội, khu công nghiệp, khu chế xuất, cùng nhà hàng, khách sạn và khu du lịch, sinh thái, nghỉ dưỡng vào dư nợ bất động sản khi kiểm soát tăng trưởng tín dụng ở lĩnh vực này. Song song, nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào vốn ngân hàng: lãnh đạo Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) cho biết tỷ lệ tín dụng trên GDP năm 2025 ở mức khoảng 145% và cảnh báo áp lực cung ứng vốn, rủi ro chênh lệch kỳ hạn cũng như áp lực thanh khoản đối với hệ thống.
Theo khảo sát đến hết 21/10, hiệu ứng trên thị trường chưa thực sự rõ nét. Một cán bộ bán hàng của MSB cho biết gói ưu đãi được áp dụng cho doanh nghiệp có doanh thu trên 20 tỷ đồng/năm và giới hạn ở một số ngành như xây dựng, sản xuất, nông nghiệp, lâm nghiệp; khi đó lãi suất giảm từ mức 8–9,5%/năm xuống 6–7,5%/năm. Đại diện một doanh nghiệp xây lắp nhỏ cho biết nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, ít tài sản bảo đảm vẫn khó tiếp cận vốn lưu động và chưa nhận được tư vấn về gói ưu đãi trong những ngày gần đây. Ở chiều ngược lại, một chủ doanh nghiệp bất động sản cho biết nhu cầu vay thấp do đầu ra khó khăn, dù lãi suất giảm.
Các chuyên gia tài chính kinh tế cho rằng, ngân hàng và doanh nghiệp có quan hệ cộng sinh: chi phí vốn vượt quá khả năng sinh lời có thể làm suy giảm sản xuất, kinh doanh và qua đó ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng của chính ngân hàng. Theo ông, để lãi suất giảm bền vững cần giải tỏa áp lực tín dụng, phối hợp đồng bộ chính sách tài khóa và tiền tệ, đồng thời phát triển các thị trường vốn. Do đó, việc giữ ổn định mặt bằng lãi suất, không để tăng mạnh trong 9 tháng đầu năm, là một nỗ lực đáng kể của cơ quan điều hành và hệ thống ngân hàng.
Minh Trí
Tạp chí Kinh tế và Đồ uống