Nhật Bản đang xem xét điều chỉnh hệ thống tính điểm dành cho nhân lực nước ngoài trình độ cao (HSP), trong đó tăng vai trò của tiêu chí thu nhập và siết một số điều kiện xét cấp thường trú nhằm thu hút, giữ chân nhóm chuyên gia có giá trị cao.
Bộ Tư pháp Nhật Bản dự kiến sửa đổi các quy định liên quan đến chương trình HSP sớm nhất trong năm tài chính 2026. Theo định hướng được đưa ra, thu nhập sẽ được coi trọng hơn trong hệ thống tính điểm nhằm lựa chọn những chuyên gia có năng lực và đóng góp lớn cho doanh nghiệp, viện nghiên cứu Nhật Bản.
Cơ quan Dịch vụ Di trú Nhật Bản cũng dự kiến điều chỉnh tiêu chí xét cấp tư cách thường trú đối với người nước ngoài. Theo đó, người nộp đơn có thể phải chứng minh mức thu nhập ít nhất tương đương thu nhập trung bình hằng năm của hộ gia đình Nhật Bản. Hướng dẫn liên quan dự kiến được sửa đổi sớm nhất vào tháng 10.
Những thay đổi này được xem là nhằm làm rõ hơn tiêu chí về “lợi ích quốc gia” - một trong những căn cứ quan trọng trong quá trình xét cấp thường trú, qua đó nâng yêu cầu đối với hồ sơ của người nước ngoài.
.jpg)
Nhật Bản dự kiến nâng chuẩn đối với nhân lực chất lượng cao
Tăng trọng số thu nhập
Nhật Bản triển khai chương trình HSP nhằm thu hút nhân lực có trình độ chuyên môn cao. Hệ thống hiện đánh giá ứng viên dựa trên nhiều tiêu chí như trình độ học vấn, thu nhập, độ tuổi, kinh nghiệm làm việc và năng lực tiếng Nhật.
Người đạt từ 70 điểm được xếp vào HSP loại 1, với thời hạn cư trú 5 năm. Sau khi đáp ứng các điều kiện nhất định, người lao động có thể chuyển sang HSP loại 2 với các quyền lợi cư trú dài hạn hơn.
Đáng chú ý, người đạt từ 80 điểm được hưởng cơ chế ưu tiên khi xin thường trú, trong đó thời gian cư trú theo diện thông thường 10 năm có thể được rút xuống còn 1 năm nếu đáp ứng các điều kiện liên quan.
Hệ thống tính điểm HSP được Nhật Bản áp dụng từ năm 2012 nhưng chưa có thay đổi lớn. Trong hơn một thập niên qua, tiền lương và mặt bằng giá cả tại Nhật Bản đã có nhiều biến động. Vì vậy, Chính phủ Nhật Bản cho rằng một số tiêu chí cần được cập nhật để phản ánh sát hơn điều kiện kinh tế hiện nay.
Theo quy định hiện hành, ứng viên từ 29 tuổi trở xuống có thu nhập 4 triệu yên/năm được cộng thêm 10 điểm. Nhật Bản đang cân nhắc nâng ngưỡng thu nhập cũng như điều chỉnh điểm ưu tiên đối với một số tiêu chí khác.
Tokyo đồng thời xem xét đánh giá lại giá trị của một số bằng cấp chuyên môn nước ngoài và thành tích nghiên cứu nhằm bảo đảm hệ thống tính điểm phản ánh sát hơn năng lực thực tế của ứng viên.
Chuyển sang thu hút có chọn lọc
Hiện Nhật Bản có khoảng 30.000 người nước ngoài thuộc diện HSP loại 1. Việc xem xét nâng tiêu chí cho thấy chính sách thu hút nhân lực quốc tế của Nhật Bản đang có xu hướng chuyển từ mở rộng số lượng sang lựa chọn những nhóm chuyên gia có khả năng tạo ra giá trị cao hơn cho nền kinh tế.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản tiếp tục cần nguồn nhân lực chất lượng cao cho doanh nghiệp, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, đồng thời muốn tăng khả năng giữ chân những chuyên gia quốc tế có đóng góp lâu dài.
Với người lao động nước ngoài có kế hoạch làm việc và định cư tại Nhật Bản, việc nâng yêu cầu về thu nhập và điều kiện thường trú có thể khiến quá trình đáp ứng tiêu chí HSP trở nên cạnh tranh hơn, đồng thời đặt yêu cầu cao hơn về trình độ chuyên môn, thu nhập và năng lực tạo giá trị tại thị trường này.
Linh Anh /Doanh nghiệp và Hội nhập