Chuyên gia và doanh nghiệp nhận định chỉ số PMI tháng 2 tăng mạnh, phản ánh đà phục hồi sản xuất, song áp lực chi phí và bất ổn toàn cầu vẫn là phép thử lớn.
Sản lượng sản xuất tháng 2 tăng nhanh nhất trong 19 tháng
Báo cáo mới công bố của S&P Global cho thấy, động lực tăng trưởng của ngành sản xuất Việt Nam tiếp tục được củng cố trong tháng 2. Chỉ số Nhà Quản trị mua hàng ngành sản xuất Việt Nam (PMI) đạt 54,3 điểm, tăng mạnh so với mức 52,5 điểm của tháng 1 và là mức cao nhất trong 4 tháng gần đây. Đây cũng là tháng thứ tám liên tiếp chỉ số này nằm trên ngưỡng 50 điểm, phản ánh sự cải thiện rõ nét của điều kiện kinh doanh.
Hoạt động sản xuất của doanh nghiệp tại Khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội (HANSSIP). Ảnh: Nguyễn Hạnh
Điểm đáng chú ý, sản lượng ngành sản xuất tăng với tốc độ nhanh nhất trong vòng một năm rưỡi. Theo phản ánh từ các doanh nghiệp tham gia khảo sát, nhu cầu khách hàng cải thiện cùng với việc chuẩn bị hàng hóa trước khi giao đã thúc đẩy hoạt động sản xuất tăng tốc. Nhờ đó, tốc độ tăng sản lượng trong tháng 2 đạt mức cao nhất trong 19 tháng qua.
Sự gia tăng sản xuất giúp lượng tồn kho thành phẩm giảm xuống mức thấp nhất trong hơn hai năm, dù nhìn chung hàng tồn kho sau sản xuất vẫn giảm nhẹ do hàng hóa được chuyển tới khách hàng nhanh hơn. Đây được xem là tín hiệu tích cực cho thấy hàng hóa được tiêu thụ tốt hơn thay vì bị ứ đọng.
Cùng với sản lượng, số lượng đơn đặt hàng mới cũng tăng tháng thứ sáu liên tiếp và đạt tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 10 năm ngoái. Tuy nhiên, đơn hàng xuất khẩu mới hầu như không thay đổi so với tháng trước. Một số doanh nghiệp cho biết, sự bất ổn của thị trường quốc tế vẫn là yếu tố khiến khách hàng nước ngoài thận trọng.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence nhận định, ngành sản xuất Việt Nam đã tiếp nối đà tăng trưởng từ tháng 1 và đạt kết quả mạnh mẽ hơn trong tháng 2. “Hầu hết các biến số quan trọng của khảo sát đều cho thấy sự cải thiện rõ rệt, từ sản lượng, đơn hàng mới đến việc làm và hoạt động mua hàng. Doanh nghiệp cũng có mức độ tự tin cao nhất trong gần ba năm rưỡi qua”, ông cho biết.
Thực tế, niềm tin kinh doanh đã tăng tháng thứ năm liên tiếp và đạt mức cao nhất kể từ tháng 9/2022. Kỳ vọng về sản lượng trong 12 tháng tới được củng cố nhờ triển vọng đơn hàng tiếp tục tăng.
Để đáp ứng nhu cầu, các doanh nghiệp đã gia tăng tuyển dụng tháng thứ năm liên tiếp, với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 9/2022. Dù vậy, một số doanh nghiệp cho biết, lao động bổ sung chủ yếu là hợp đồng ngắn hạn nhằm linh hoạt trước biến động thị trường.
Đà phục hồi rõ nét nhưng chi phí và rủi ro bên ngoài vẫn hiện hữu
Tính chung hai tháng đầu năm 2026, ngành sản xuất Việt Nam cho thấy sự phục hồi rõ nét so với giai đoạn khó khăn trước đó. Hoạt động mua nguyên vật liệu trong tháng 2 ghi nhận mức tăng mạnh thứ hai trong vòng 18 tháng, chỉ thấp hơn mức tăng của tháng 12/2025. Lượng tồn kho hàng mua cũng tăng trở lại sau khi giảm trong tháng 1.
Tuy nhiên, áp lực chi phí đang gia tăng đáng kể. Nhu cầu đầu vào cải thiện cho phép các nhà cung cấp nâng giá bán, kéo theo chi phí đầu vào của nhà sản xuất tăng mạnh nhất kể từ tháng 6/2022. Bên cạnh giá nguyên liệu, chi phí vận chuyển và logistics cũng có xu hướng tăng, góp phần làm chi phí hoạt động leo thang.
Kết quả là giá bán sản phẩm đầu ra tiếp tục tăng với tốc độ cao, tương đương mức đỉnh 45 tháng được ghi nhận hồi đầu năm 2026. Ông Andrew Harker cảnh báo, cần theo dõi sát dữ liệu những tháng tới để xem liệu áp lực tăng giá có bắt đầu làm suy yếu nhu cầu hay không.
Ở góc độ chuyên gia trong nước, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, việc PMI đạt mức cao nhất trong 19 tháng là tín hiệu đáng khích lệ, phản ánh nỗ lực tái cơ cấu và thích ứng của doanh nghiệp sau giai đoạn dài khó khăn. Tuy nhiên, ông Thịnh cũng nhấn mạnh: đây mới là sự cải thiện ngắn hạn, chưa thể khẳng định xu hướng tăng trưởng bền vững trong dài hạn.
“Lạm phát và biến động giá chắc chắn tác động tới hoạt động sản xuất, đặc biệt là chi phí nguyên liệu, năng lượng và vận tải. Dù hiện nay mức độ ảnh hưởng vẫn trong tầm kiểm soát, doanh nghiệp vẫn cần thận trọng trước rủi ro từ bên ngoài”, ông Đinh Trọng Thịnh nhận định.
Rủi ro bên ngoài không chỉ đến từ áp lực giá mà còn từ bất ổn địa chính trị. Căng thẳng tại các khu vực vận chuyển dầu mỏ trọng yếu có thể đẩy giá năng lượng tăng, tác động trực tiếp tới chi phí sản xuất và chỉ số giá tiêu dùng trong nước. Đồng USD mạnh lên cũng có thể làm gia tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu.
Đặc biệt, chi phí logistics có nguy cơ tăng vọt nếu xung đột kéo dài, ảnh hưởng đến các tuyến vận tải biển huyết mạch giữa châu Âu và châu Á. Điều này sẽ tác động trực tiếp tới hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam, nhất là khi độ mở nền kinh tế ở mức cao.
Ở góc độ doanh nghiệp, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Hồng Phong, Chủ tịch Công ty TNHH Dụng cụ An Mi, cho rằng, doanh nghiệp sản xuất trong nước phần lớn vẫn ở vị trí gia công trong chuỗi giá trị, do đó dễ bị tổn thương khi giá đầu vào biến động. Để nâng cao khả năng chống chịu, doanh nghiệp cần từng bước tham gia sâu hơn vào thiết kế, nghiên cứu phát triển và tự động hóa.
Dù đối mặt thách thức, ông Nguyễn Hồng Phong vẫn lạc quan về triển vọng trung và dài hạn. Ông cho rằng Việt Nam đang có vị trí thuận lợi trong chuỗi cung ứng toàn cầu, với lợi thế địa lý, cảng biển và lực lượng lao động. “Cơ hội là có thật, vấn đề là doanh nghiệp phải chủ động nâng năng lực nội tại. Khoảng 80% thành công phụ thuộc vào quyết tâm và cách làm của chính doanh nghiệp, 20% còn lại là môi trường chính sách”, ông Phong chia sẻ.
Các chuyên gia, doanh nghiệp nhận định, kết quả 2 tháng đầu năm 2026 cho thấy, ngành sản xuất Việt Nam đang khởi động tích cực với động lực tăng trưởng được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, bức tranh phục hồi vẫn đan xen thách thức từ chi phí đầu vào, áp lực lạm phát và bất ổn bên ngoài. Khả năng duy trì đà tăng trong những tháng tới sẽ phụ thuộc vào sức cầu toàn cầu, ổn định vĩ mô trong nước và năng lực thích ứng của cộng đồng doanh nghiệp.
Chi phí đầu vào tăng mạnh nhất kể từ giữa năm 2022 đang tạo thêm sức ép lên biên lợi nhuận và triển vọng xuất khẩu của doanh nghiệp.
Nguyễn Hạnh /Báo Công Thương