Chín tháng năm 2026, gần 149,7 nghìn doanh nghiệp mới được thành lập, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước, trong khi số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng tới 118,8%. Dù vậy, khảo sát xu hướng kinh doanh cho thấy niềm tin của doanh nghiệp đang có dấu hiệu cải thiện khi bước vào quý IV.
Gần 150.000 doanh nghiệp mới, sức ép rời thị trường vẫn lớn
Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý III và 9 tháng năm 2026 do bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính) trình bày, bức tranh doanh nghiệp trong 9 tháng vừa qua ghi nhận những tín hiệu đan xen. Số doanh nghiệp thành lập mới tiếp tục tăng, quy mô vốn đăng ký bình quân được cải thiện, song số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao.
Gần 150 nghìn doanh nghiệp thành lập mới
Trong tháng 9/2026, cả nước có gần 11,6 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, với tổng số vốn đăng ký gần 175,8 nghìn tỷ đồng và gần 75,5 nghìn lao động đăng ký.
So với tháng 8, số doanh nghiệp thành lập mới giảm 4,9%, vốn đăng ký giảm 7,2%, nhưng số lao động đăng ký tăng 25,0%. So với cùng kỳ năm trước, số doanh nghiệp thành lập mới giảm 31,1%, trong khi vốn đăng ký tăng 6,0% và số lao động đăng ký giảm 22,2%.
Vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới trong tháng 9 đạt 15,2 tỷ đồng, giảm 2,4% so với tháng trước nhưng tăng tới 53,9% so với cùng kỳ năm trước.
Bên cạnh số doanh nghiệp thành lập mới, trong tháng 9 có khoảng 8,7 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, giảm 8,1% so với tháng trước và giảm 18,9% so với cùng kỳ năm 2025.
Tình hình đăng ký doanh nghiệp chín tháng năm 2026. Nguồn: Cục Thống kê
Tính chung 9 tháng năm 2026, cả nước có gần 149,7 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với tổng số vốn đăng ký 1.884,0 nghìn tỷ đồng và hơn 733,1 nghìn lao động đăng ký.
So với cùng kỳ năm trước, số doanh nghiệp thành lập mới tăng 3,2%, vốn đăng ký tăng mạnh 32,7%, trong khi số lao động đăng ký giảm 16,1%.
Đáng chú ý, vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới đạt 12,6 tỷ đồng, tăng 28,5% so với cùng kỳ năm 2025.
Tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong 9 tháng đạt hơn 5,0 triệu tỷ đồng, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động lại giảm 14,0%, với gần 74,3 nghìn doanh nghiệp.
Tính chung doanh nghiệp thành lập mới và doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, 9 tháng năm 2026 có hơn 223,9 nghìn doanh nghiệp gia nhập thị trường, giảm 3,2% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân mỗi tháng có khoảng 24,9 nghìn doanh nghiệp gia nhập thị trường.
Xây dựng, điện - nước tăng mạnh số doanh nghiệp mới
Xét theo khu vực kinh tế, khu vực dịch vụ tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất về số doanh nghiệp thành lập mới, với gần 111,2 nghìn doanh nghiệp trong 9 tháng, giảm nhẹ 0,1% so với cùng kỳ năm trước.
Khu vực công nghiệp và xây dựng có hơn 36,9 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 14,1%. Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản có 1.558 doanh nghiệp mới, tăng 17,0%.
Theo từng lĩnh vực hoạt động, xây dựng ghi nhận gần 15 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 33,0% so với cùng kỳ. Vận tải, kho bãi có hơn 10,3 nghìn doanh nghiệp, tăng 24,8%; dịch vụ lưu trú và ăn uống có 6.709 doanh nghiệp, tăng 23,5%.
Kinh doanh bất động sản có 4.535 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 10,9%. Đáng chú ý, lĩnh vực sản xuất, phân phối điện, nước, gas có 1.707 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 53,1% so với cùng kỳ.
Trong khi đó, lĩnh vực bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy vẫn có số lượng doanh nghiệp thành lập mới lớn nhất, với 59.798 doanh nghiệp, nhưng giảm 3,4% so với cùng kỳ. Công nghiệp chế biến, chế tạo có 19.380 doanh nghiệp thành lập mới, giảm 0,5%.
Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp chế biến, chế tạo quý III/2026
Áp lực rút lui khỏi thị trường còn lớn
Cùng với dòng doanh nghiệp gia nhập thị trường, số doanh nghiệp rút lui cũng ở mức đáng chú ý.
Trong tháng 9, có 3.671 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, giảm 31,0% so với tháng trước và giảm 19,6% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong khi đó, có 9.371 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, tăng 23,9% so với tháng trước và tăng 52,1% so với cùng kỳ.
Số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể trong tháng đạt 7.918 doanh nghiệp, giảm 17,8% so với tháng trước nhưng tăng tới 89,3% so với cùng kỳ năm trước.
Tính chung 9 tháng, gần 89,8 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, giảm 9,7% so với cùng kỳ năm trước; 33,5 nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, giảm 37,0%.
Đáng chú ý, số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể lên tới hơn 48,7 nghìn doanh nghiệp, tăng 118,8% so với cùng kỳ năm trước.
Như vậy, bình quân mỗi tháng có khoảng 19,1 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
Nếu đặt cạnh con số bình quân 24,9 nghìn doanh nghiệp gia nhập thị trường mỗi tháng, dòng chảy doanh nghiệp trong 9 tháng cho thấy thị trường vẫn có sự vận động mạnh ở cả hai chiều: thành lập mới và rút lui.
Sức ép lớn tại một số lĩnh vực
Số liệu theo ngành cho thấy áp lực rút lui khỏi thị trường tập trung đáng kể ở những lĩnh vực có số lượng doanh nghiệp lớn.
Trong 9 tháng, lĩnh vực bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy có 59.798 doanh nghiệp thành lập mới nhưng cũng có 18.579 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể. So với cùng kỳ, số doanh nghiệp thành lập mới giảm 3,4%, trong khi số doanh nghiệp giải thể tăng tới 129,0%.
Công nghiệp chế biến, chế tạo có 19.380 doanh nghiệp thành lập mới, giảm 0,5%, trong khi 5.253 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 114,8%.
Ở lĩnh vực xây dựng, số doanh nghiệp thành lập mới đạt 14.978, tăng 33,0%, trong khi số doanh nghiệp giải thể là 3.646, tăng 128,2%.
Bất động sản có 4.535 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 10,9%, nhưng 2.813 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 123,3%.
Vận tải, kho bãi ghi nhận 10.297 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 24,8%, trong khi số doanh nghiệp giải thể là 1.954, tăng 126,2%.
Những con số này cho thấy bên cạnh sự gia tăng về số lượng doanh nghiệp mới, nhiều ngành vẫn đang chịu sức ép tái cơ cấu và sàng lọc.
Doanh nghiệp nhìn nhận tích cực hơn về quý IV
Trong bức tranh đan xen đó, kết quả điều tra xu hướng kinh doanh của các doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo cho thấy tâm lý kinh doanh đang có dấu hiệu cải thiện.
Trong quý III/2026, có 34,2% doanh nghiệp đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh tốt hơn quý II; 45,7% nhận định tình hình ổn định và 20,1% cho rằng gặp khó khăn.
So với quý II, tỷ lệ doanh nghiệp đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh tốt hơn đã giảm từ 36,3% xuống 34,2%, trong khi tỷ lệ đánh giá ổn định tăng từ 43,4% lên 45,7%.
Tuy nhiên, triển vọng quý IV tích cực hơn. Có 39,2% doanh nghiệp dự báo tình hình sản xuất kinh doanh sẽ tốt lên so với quý III; 44,7% dự báo ổn định và chỉ 16,1% cho rằng tình hình sẽ khó khăn hơn.
Xét theo khu vực kinh tế, tỷ lệ doanh nghiệp dự báo tình hình sản xuất kinh doanh quý IV tốt hơn hoặc ổn định so với quý III đạt 85,5% ở khu vực FDI; 83,3% ở khu vực doanh nghiệp Nhà nước và 83,1% ở khu vực doanh nghiệp ngoài Nhà nước.
Đơn hàng và sản xuất được kỳ vọng cải thiện
Kỳ vọng của doanh nghiệp cũng được thể hiện qua dự báo về khối lượng sản xuất và đơn đặt hàng.
Trong quý III, có 35,3% doanh nghiệp cho biết khối lượng sản xuất tăng so với quý II; 44,4% đánh giá ổn định và 20,3% cho rằng giảm.
Bước sang quý IV, tỷ lệ doanh nghiệp dự báo khối lượng sản xuất tăng lên 39,0%; 46,2% dự báo ổn định và 14,8% dự báo giảm.
Đối với đơn đặt hàng mới, 31,9% doanh nghiệp cho biết số lượng đơn hàng trong quý III cao hơn quý II; 48,3% duy trì ổn định và 19,8% giảm.
Triển vọng quý IV tích cực hơn khi 37,3% doanh nghiệp dự kiến số lượng đơn đặt hàng mới tăng, 48,3% dự kiến ổn định và 14,4% dự kiến giảm.
Đối với đơn hàng xuất khẩu, trong quý III có 24,8% doanh nghiệp ghi nhận đơn hàng mới tăng so với quý II; 56,0% ổn định và 19,2% giảm.
Sang quý IV, tỷ lệ doanh nghiệp dự kiến đơn hàng xuất khẩu mới tăng lên 30,8%; 54,2% dự kiến ổn định và 15,0% dự kiến giảm.
Các chỉ số này cho thấy kỳ vọng của doanh nghiệp về sản xuất và đơn hàng trong quý IV đang có sự cải thiện so với diễn biến thực tế của quý III. Tuy nhiên, việc gần 1/5 doanh nghiệp vẫn ghi nhận khó khăn trong quý III và hàng chục nghìn doanh nghiệp tiếp tục rút lui khỏi thị trường cho thấy sức ép đối với cộng đồng doanh nghiệp vẫn hiện hữu.
Trong những tháng cuối năm, diễn biến của đơn hàng, sức mua thị trường, khả năng kiểm soát chi phí và khả năng tiếp cận các nguồn lực sẽ tiếp tục là những yếu tố quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và quyết định duy trì, mở rộng hoạt động của doanh nghiệp.
Hà Linh /Doanh nghiệp và Hội nhập