Bộ Công Thương đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển khoảng 10 mặt hàng nội địa được giao dịch qua Sở Giao dịch hàng hóa, với khối lượng khoảng 8-10 triệu hợp đồng mỗi năm; thu hút 300-500 doanh nghiệp tham gia thị trường.
Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 2433/QĐ-BCT phê duyệt Đề án “Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045”.
Theo Đề án, thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh được phát triển gắn với thị trường hàng hóa vật chất, phục vụ sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu và nhu cầu phòng ngừa rủi ro về giá của doanh nghiệp.
Nhà nước khuyến khích các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia thị trường, qua đó huy động thêm nguồn lực đầu tư, đóng góp ngân sách và thúc đẩy thị trường hàng hóa phát triển theo hướng bền vững.
Việt Nam đặt mục tiêu 8-10 triệu hợp đồng giao dịch hàng hóa phái sinh mỗi năm vào 2030
Ưu tiên hoàn thiện thể chế và hạ tầng thị trường
Đề án xác định phát triển thị trường theo lộ trình phù hợp, kết hợp cơ chế thử nghiệm có kiểm soát với việc mở rộng có chọn lọc.
Trong giai đoạn đầu, trọng tâm là hoàn thiện khung pháp lý, hạ tầng giao dịch và phát triển các sản phẩm cơ bản. Cùng với đó, cơ chế đào tạo, cập nhật kiến thức và cấp chứng chỉ được nghiên cứu xây dựng nhằm phát triển đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu vận hành thị trường.
Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh thống nhất, đồng bộ hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế. Khung pháp lý được định hướng bao quát các hình thức giao dịch, tăng tính minh bạch, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý, giám sát và kiểm soát rủi ro.
Về hạ tầng, Đề án hướng tới hoàn thiện và vận hành đồng bộ hệ thống giao dịch, thanh toán bù trừ, kho bãi, giao nhận và dữ liệu thị trường theo hướng hiện đại, an toàn và hiệu quả.
Cơ chế thanh toán bù trừ tập trung phù hợp với chuẩn mực quốc tế cũng được đặt ra, cùng với việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro, giám sát và cảnh báo sớm. Công nghệ số và dữ liệu lớn sẽ được đẩy mạnh ứng dụng trong quản lý, vận hành và giám sát thị trường.
Khoảng 10 mặt hàng nội địa được giao dịch
Một trong những mục tiêu đáng chú ý đến năm 2030 là mở rộng và chuẩn hóa danh mục sản phẩm giao dịch, tập trung vào những mặt hàng có lợi thế cạnh tranh và có xuất xứ Việt Nam.
Đề án đặt mục tiêu phát triển khoảng 10 mặt hàng nội địa được giao dịch qua Sở Giao dịch hàng hóa, với khối lượng khoảng 8-10 triệu hợp đồng mỗi năm vào năm 2030.
Cùng với phát triển sản phẩm, cơ quan quản lý đặt mục tiêu thu hút khoảng 300-500 doanh nghiệp tham gia, chủ yếu là doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu và doanh nghiệp quy mô lớn trong các ngành hàng chủ lực.
Qua đó, tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng các công cụ phái sinh được định hướng nâng lên khoảng 20-30%.
Việc gắn thị trường phái sinh với thị trường hàng hóa vật chất được xác định là yếu tố quan trọng, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong quản trị rủi ro biến động giá, nhất là đối với các ngành sản xuất và xuất khẩu có mức độ phụ thuộc lớn vào diễn biến giá hàng hóa trên thị trường quốc tế.
Hướng tới vị thế trong khu vực vào năm 2045
Tầm nhìn đến năm 2045, Đề án đặt mục tiêu đưa thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh Việt Nam trở thành một trong những thị trường có quy mô và mức độ kết nối cao tại Đông Nam Á.
Theo định hướng này, thị trường sẽ vận hành đầy đủ, hiện đại và gắn kết chặt chẽ hơn với thị trường hàng hóa thực; khung pháp lý và hệ thống quản trị rủi ro từng bước tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.
Đề án đồng thời đặt mục tiêu hình thành 3-5 mặt hàng chủ lực của Việt Nam có vai trò tham chiếu giá trong nước và tham gia định hình giá trong khu vực.
Việc tăng cường kết nối và hội nhập quốc tế, thúc đẩy giao dịch liên thông được kỳ vọng góp phần nâng cao mức độ kết nối của thị trường hàng hóa phái sinh Việt Nam với thị trường khu vực và quốc tế.
Về dài hạn, việc phát triển thị trường phái sinh hàng hóa không chỉ hướng tới mở rộng quy mô giao dịch mà còn nhằm tạo thêm công cụ quản trị rủi ro cho doanh nghiệp, hỗ trợ hình thành giá tham chiếu đối với một số hàng hóa chủ lực và góp phần phát triển hệ sinh thái tài chính - hàng hóa tại Việt Nam.
Linh Anh /Doanh nghiệp và Hội nhập