Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, gắn nghiên cứu với nhu cầu thị trường và đẩy mạnh thương mại hóa công nghệ là những nhiệm vụ trọng tâm được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh. Trong đó, yêu cầu nghiên cứu cơ chế đặt hàng phát triển sản phẩm công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có tiềm năng tăng trưởng nhanh được kỳ vọng tạo động lực mới cho nền kinh tế.
Ngày 14/10, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp với các bộ, cơ quan về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo hướng đồng bộ, thực chất và hiệu quả, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm. Thương mại hóa công nghệ và phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cần trở thành khâu đột phá; hiệu quả được đánh giá thông qua năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.
Rà soát thể chế, hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Trên cơ sở các nhiệm vụ được giao, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành liên quan khẩn trương rà soát tổng thể, nhận diện đầy đủ những vướng mắc về thể chế, cơ chế, chính sách và đề xuất giải pháp tháo gỡ.
Việc hoàn thiện thể chế cần tạo chuyển biến mạnh mẽ, hình thành môi trường thuận lợi cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Cùng với đó, cần đánh giá toàn diện hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, làm rõ vai trò, chức năng và cơ chế liên kết giữa các chủ thể, đồng thời đề xuất định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh về yêu cầu đưa đổi mới sáng tạo thực sự trở thành phương thức phát triển, động lực tăng trưởng
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu phát triển mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo và các tổ chức trung gian gắn với lợi thế của từng ngành, lĩnh vực, địa phương. Quá trình triển khai không chạy theo số lượng mà phải chú trọng chất lượng, hiệu quả hoạt động và khả năng kết nối giữa các thành phần trong hệ sinh thái.
Để nâng cao hiệu quả phối hợp, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao phối hợp với các bộ, ngành tổ chức các cuộc làm việc giữa cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Qua đó, tiếp tục nhận diện khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp thúc đẩy liên kết giữa các chủ thể, đưa hoạt động đổi mới sáng tạo sát hơn với nhu cầu của nền kinh tế.
Gắn nghiên cứu với thị trường, lấy doanh nghiệp làm đối tác
Một trong những yêu cầu trọng tâm được Phó Thủ tướng đặt ra là đẩy nhanh quá trình đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Theo đó, cần khẩn trương xây dựng, ban hành hướng dẫn để hình thành và đưa các quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào hoạt động hiệu quả. Các bộ, ngành, địa phương cần sớm hoàn thành việc thành lập, đồng thời phát huy vai trò của các quỹ trong huy động và sử dụng nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển công nghệ.
Hoạt động nghiên cứu cần đổi mới theo hướng xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, lấy doanh nghiệp làm đối tác và gắn nhiệm vụ nghiên cứu với khả năng ứng dụng, thương mại hóa. Phó Thủ tướng đặt mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 50% đề tài nghiên cứu phải gắn với doanh nghiệp, tạo ra sản phẩm và kết quả đầu ra cụ thể.
Đáng chú ý, Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu cơ chế đặt hàng nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ; xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có tiềm năng tăng trưởng nhanh, từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ.
Cùng với hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, cần chú trọng hình thành những doanh nghiệp có quy mô và năng lực đủ mạnh để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Việc thu hút chuyên gia, nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác với các tập đoàn công nghệ, trung tâm đổi mới sáng tạo quốc tế cũng được xác định là những hướng đi cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Về cơ chế thu hút nhân tài, chuyên gia, Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phù hợp, góp phần bổ sung nguồn lực chất lượng cao cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
Tăng cường liên kết ba nhà, nâng cao hiệu quả ứng dụng
Bên cạnh cơ chế, chính sách và nguồn lực, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp ngay từ khâu xác định nhiệm vụ nghiên cứu, tổ chức thử nghiệm đến thương mại hóa sản phẩm.
Sự phối hợp này nhằm bảo đảm các nhiệm vụ nghiên cứu xuất phát từ nhu cầu thực tế, có địa chỉ ứng dụng rõ ràng và gắn với khả năng tạo ra sản phẩm, giá trị kinh tế cụ thể. Doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận kết quả nghiên cứu mà cần tham gia ngay từ đầu vào quá trình xác định vấn đề, phát triển công nghệ và hoàn thiện sản phẩm.
Định hướng xuyên suốt được đặt ra là đưa đổi mới sáng tạo trở thành phương thức phát triển và động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Để đạt mục tiêu này, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cần vận hành thực chất hơn, kết nối hiệu quả các nguồn lực nghiên cứu, tài chính, nhân lực và thị trường; qua đó nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Linh Anh /Doanh nghiệp và Hội nhập