Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 21/CĐ-TTg ngày 11/03/2026 về việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới.
Công điện nêu rõ, thời gian qua sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, tình hình quốc tế đang diễn biến phức tạp và khó lường. Xung đột địa chính trị tại một số khu vực, biến động giá năng lượng, chi phí logistics và vận tải biển gia tăng cùng với việc một số quốc gia điều chỉnh chính sách thương mại và dự trữ lương thực có thể tác động đến cung cầu và giá gạo trên thị trường thế giới.
Ở trong nước, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào giai đoạn thu hoạch rộ lúa vụ Đông Xuân. Trong bối cảnh này đã xuất hiện tình trạng giá thu mua lúa của nông dân giảm so với cùng kỳ năm 2025.
Kết nối doanh nghiệp chủ động thu mua, chế biến và xuất khẩu gạo. Ảnh minh họa
Để bảo đảm điều hành hiệu quả hoạt động sản xuất và tiêu thụ lúa gạo, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp liên quan khẩn trương triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm:
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các địa phương theo dõi, dự báo sát tình hình sản xuất, tăng cường phòng chống sinh vật gây hại và chủ động ứng phó với các diễn biến bất lợi của thời tiết nhằm bảo vệ an toàn các vụ sản xuất, bảo đảm năng suất và sản lượng theo kế hoạch với chi phí thấp. Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, địa phương xử lý kịp thời các rào cản kỹ thuật để gia tăng khối lượng, mở rộng thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam.
Phối hợp với Bộ Công Thương, Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam cùng các doanh nghiệp trong lĩnh vực lúa gạo kết nối doanh nghiệp, chủ động thu mua, chế biến và xuất khẩu, bảo đảm tiêu thụ lúa hàng hóa cho nông dân. Theo dõi sát diễn biến thị trường gạo thế giới, cung cấp thông tin cho các địa phương và doanh nghiệp để điều chỉnh kế hoạch sản xuất và xuất khẩu phù hợp.
Bộ trưởng Bộ Công Thương chủ trì theo dõi chặt chẽ, dự báo sát tình hình xuất nhập khẩu, nhu cầu tiêu thụ và giá lương thực trong khu vực và trên thế giới để có biện pháp chủ động, linh hoạt trong điều tiết hoạt động kinh doanh và xuất nhập khẩu gạo. Phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương thành lập đoàn kiểm tra liên ngành nhằm kiểm tra việc thu mua, xuất nhập khẩu lúa gạo, trong đó có việc thực hiện dự trữ bắt buộc theo quy định tại Nghị định 107/2018/NĐ-CP và Nghị định 01/2025/NĐ-CP.
Tăng cường xúc tiến thương mại, thúc đẩy xuất khẩu tại các thị trường lớn và tiềm năng nhằm đa dạng hóa thị trường, giảm dần phụ thuộc vào các thị trường nhập khẩu truyền thống. Cung cấp thông tin, hướng dẫn doanh nghiệp lựa chọn thời điểm xuất khẩu phù hợp và thúc đẩy tiêu thụ gạo trong nước thông qua đa dạng hóa các sản phẩm từ gạo.
Bộ trưởng Bộ Tài chính, theo dõi diễn biến giá cả thị trường, triển khai các giải pháp bình ổn theo thẩm quyền. Nghiên cứu giải pháp giảm chi phí logistics, chi phí xuất khẩu cho doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí vận tải quốc tế tăng cao, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong hoàn thuế, thông quan. Bộ Tài chính xây dựng kế hoạch mua dự trữ gạo quốc gia phù hợp để góp phần ổn định giá lúa gạo trong nước.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn với lãi suất hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp thu mua lúa gạo, nhất là trong thời điểm thu hoạch rộ. Đồng thời nghiên cứu cơ chế tín dụng ưu đãi đối với doanh nghiệp có hệ thống kho chứa và năng lực thu mua lớn nhằm tăng cường thu mua tạm trữ lúa gạo cho nông dân.
Thủ tướng cũng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố theo dõi sát tình hình sản xuất lúa trên địa bàn, phối hợp với doanh nghiệp và hợp tác xã tổ chức thu mua kịp thời, tránh tình trạng lúa chín nhưng không được thu mua. Các địa phương cần tăng cường thanh tra, kiểm tra thị trường, giám sát hoạt động mua bán của doanh nghiệp và thương lái để tránh tình trạng ép giá hoặc cạnh tranh không lành mạnh.
Đối với Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam, Tổng công ty Lương thực miền Bắc, Tổng công ty Lương thực miền Nam cùng các doanh nghiệp xuất khẩu gạo, Thủ tướng yêu cầu tăng cường thu mua lúa gạo cho nông dân, đặc biệt tại các vùng sản xuất lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Các doanh nghiệp tận dụng hệ thống kho chứa và năng lực chế biến để thu mua, tạm trữ lúa gạo, góp phần ổn định thị trường, đồng thời cập nhật và dự báo kịp thời diễn biến sản xuất và thị trường để điều chỉnh kế hoạch kinh doanh phù hợp.
Nguyên Thảo /Báo Công Thương