Làn sóng AI và bán dẫn đang thúc đẩy mạnh sản xuất tại châu Á, mở ra cơ hội để Việt Nam đón thêm đơn hàng, dòng vốn và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ.
Thế giới đang bước vào một chu kỳ bùng nổ công nghệ mới
Thế giới đang bước vào một chu kỳ bùng nổ công nghệ mới, với bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành động lực thúc đẩy đầu tư, sản xuất và thương mại toàn cầu. Trong đó, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Nhật Bản đều đang hưởng lợi từ chu kỳ bùng nổ này.
Theo phân tích từ Viện Nghiên cứu Chiến lược Chính sách Công Thương, Bộ Công Thương: Hàn Quốc là ví dụ nổi bật về việc hưởng lợi từ chính sách đầu tư vào công nghiệp bán dẫn. Trong tháng 7, xuất khẩu của nước này đạt hơn 41 tỷ USD, tăng 178,8%; riêng xuất khẩu máy tính tăng 404%.
Dây chuyền sản xuất tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Samsung Electronics Việt Nam. Ảnh: Trịnh Lan/Moit
Đài Loan cũng ghi nhận sản xuất công nghiệp và chế biến, chế tạo đạt mức kỷ lục nhờ nhu cầu đối với các sản phẩm liên quan đến AI.
Nhật Bản cũng chứng kiến sản lượng và đơn hàng chế tạo tăng mạnh nhờ nhu cầu liên quan đến AI. PMI (chỉ số quản trị mua hàng) chế tạo của Nhật Bản trong tháng 7 đạt 54,5 điểm, sản lượng tăng mạnh và đơn hàng mới tăng nhanh nhất trong hơn 4 năm.
“Đây là những dấu hiệu cho thấy Nhật Bản đang hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư công nghệ và AI”, Viện cho biết.
Tuy nhiên, chi phí đầu vào và giá năng lượng tăng cao đang trở thành lực cản. Điều này cho thấy một đặc điểm khá điển hình của công nghiệp thế giới hiện nay, đó là: Nhu cầu công nghệ tăng mạnh nhưng lợi nhuận sản xuất chịu sức ép bởi chi phí và rủi ro chuỗi cung ứng.
Cơ hội nào cho ngành công nghiệp bán dẫn và AI tại Việt Nam
Viện Nghiên cứu Chiến lược Chính sách Công Thương nhận định: Chu kỳ bùng nổ bán dẫn và thiết bị điện tử tại Hàn Quốc, Đài Loan và Nhật Bản tiếp tục là lực đỡ quan trọng đối với ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Việt Nam. Bởi, Việt Nam đang là một mắt xích lớn trong khâu lắp ráp, gia công của chuỗi cung ứng các tập đoàn trong khu vực.
Việc xuất khẩu của Hàn Quốc sang ASEAN tăng 73,7% trong tháng 7, cùng làn sóng đầu tư mở rộng năng lực sản xuất và nhập khẩu thiết bị bán dẫn của Hàn Quốc tăng 55,4%, là những chỉ báo tích cực về dòng linh kiện, vật tư vào Việt Nam phục vụ sản xuất trong quý III.
Bên cạnh đó, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc tiếp tục mở ra cơ hội thu hút FDI vào các công đoạn lắp ráp, đóng gói - kiểm thử và công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam.
Tuy nhiên, ở chiều rủi ro, giá chip nhớ liên tục tăng trong khi nguồn cung mở rộng chậm hơn nhu cầu khiến doanh nghiệp lắp ráp điện tử tại Việt Nam phải chấp nhận mặt bằng giá linh kiện cao hơn, gây sức ép lên biên lợi nhuận.
Đồng thời, sản xuất công nghiệp và nhu cầu nội địa của Trung Quốc suy yếu làm gia tăng nguy cơ hàng hóa dư thừa từ nước này, như thép, hóa chất, vật liệu xây dựng, chuyển hướng vào thị trường Việt Nam với giá cạnh tranh, gây áp lực lên các ngành chế tạo truyền thống trong nước.
Ngoài ra, cuộc điều tra của Mỹ về dư thừa công suất bán dẫn, cùng xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với sản phẩm kim loại trong khu vực, là những rủi ro chính sách mà Việt Nam, với vai trò là một mắt xích trong chuỗi cung ứng, cần chủ động theo dõi và ứng phó, đặc biệt về kiểm soát xuất xứ.
Viện Nghiên cứu Chiến lược Chính sách Công Thương khuyến nghị các doanh nghiệp điện tử và công nghiệp hỗ trợ trong nước cần tận dụng chu kỳ bùng nổ bán dẫn và AI của khu vực để mở rộng tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan.
Doanh nghiệp nên ưu tiên ký các hợp đồng cung ứng linh kiện, bộ nhớ dài hạn nhằm phòng ngừa rủi ro biến động giá và thiếu hụt nguồn cung.
“Các doanh nghiệp sản xuất linh kiện phụ trợ cũng cần chủ động tiếp cận, chào hàng tới các tập đoàn công nghệ, máy móc của Đức nhằm đa dạng hóa tệp khách hàng”, Viện nhấn mạnh.
Việt Vũ /Báo Nhà báo và Công luận