Hai chính sách giảm chi phí năng lượng được kỳ vọng tiếp sức cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, nhưng mức hưởng lợi sẽ phân hóa rõ nét. Trong khi nhóm sản xuất tiêu thụ nhiều điện và dịch vụ dùng xăng có thêm dư địa giảm chi phí, tác động đến doanh nghiệp năng lượng lại phụ thuộc vào cơ chế giá, hợp đồng và lượng hàng tồn kho.
Nhiều ngành nghề kinh doanh được hưởng lợi
Từ ngày 1/11, giá điện bình quân giảm 2%, trong khi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được đưa về 0%. Đây là tín hiệu tích cực, góp phần giảm chi phí năng lượng và vận hành cho doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ người dân và tạo thêm dư địa ổn định giá cả thị trường.
Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, điều này sẽ có tác động khác nhau giữa các ngành nghề kinh doanh.
Ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng, Giám đốc SSI Research, cho biết các chính sách giảm giá điện, giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng mang yếu tố hỗ trợ tích cực nhưng không nên kỳ vọng tạo ra thay đổi lớn đối với lợi nhuận chung của doanh nghiệp niêm yết.
“Giá điện giảm 2% giúp giảm một phần chi phí sản xuất, trong khi giảm thuế đối với xăng hỗ trợ một số ngành vận tải, dịch vụ và tiêu dùng”, ông cho biết.
Với điện, các ngành sử dụng nhiều năng lượng như thép, xi măng và dệt may sẽ hưởng lợi tương đối rõ hơn. Ảnh: VGP
Điểm đáng chú ý hơn là tác động ở cấp độ vĩ mô. Theo ông, chi phí năng lượng thấp hơn giúp giảm áp lực lạm phát, cải thiện sức mua và tạo thêm dư địa để duy trì môi trường lãi suất thuận lợi.
Với điện, các ngành sử dụng nhiều năng lượng như thép, xi măng và dệt may sẽ hưởng lợi tương đối rõ hơn. Tuy nhiên, do mức giảm giá điện chỉ 2%, tác động lên giá thành nhìn chung vẫn khá nhỏ.
Đối với xăng, cần phân biệt giữa xăng và dầu diesel. Hầu hết doanh nghiệp vận tải hàng hóa và logistics sử dụng chủ yếu dầu diesel và dầu FO (được giữ nguyên giá trong đợt điều chỉnh lần này) nên không hưởng lợi trực tiếp tương ứng từ chính sách giảm giá xăng lần này.
Trong khi đó, ông Phan Quốc Bửu, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Nghiên cứu, Công ty Cổ phần Chứng khoán BIDV (BSC), đánh giá hai chính sách đều tác động tích cực đến doanh nghiệp niêm yết, nhưng mức hưởng lợi phân hóa giữa các ngành.
“Giảm giá điện tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất của nhiều ngành, trong khi giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng chủ yếu hỗ trợ người tiêu dùng”, vị này cho biết.
Với giá điện, các ngành tiêu thụ nhiều điện như hóa chất, xi măng và thép lò điện hưởng lợi rõ nhất. Mức giảm thực tế của từng doanh nghiệp phụ thuộc vào cấp điện áp, khung giờ sử dụng và cơ cấu tiêu thụ, nên có thể khác mức bình quân 2%.
Với xăng, việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt được giảm về 0% người tiêu dùng là đối tượng hưởng lợi trực tiếp. Tác động đến doanh nghiệp niêm yết hạn chế, do vận tải hàng hóa, vận tải biển và sản xuất công nghiệp chủ yếu sử dụng dầu diesel và các loại nhiên liệu khác, không thuộc phạm vi giảm thuế.
“Doanh nghiệp taxi và giao nhận chặng cuối có thể hưởng lợi, tùy cơ cấu phương tiện và bên chịu chi phí nhiên liệu”, ông nói.
Về gián tiếp, chi phí năng lượng giảm giúp hạn chế áp lực tăng giá và hỗ trợ sức mua, có lợi cho nhóm bán lẻ, thực phẩm – đồ uống và dịch vụ tiêu dùng.
“Tác động đến lợi nhuận năm 2026 không lớn, do chính sách chỉ áp dụng từ tháng 11 và việc giảm thuế đối với xăng chỉ kéo dài khoảng 5 tháng. Nhóm hưởng lợi nhiều nhất là doanh nghiệp có tỷ trọng chi phí điện cao và giữ được giá bán”, ông nhấn mạnh.
Doanh nghiệp năng lượng sẽ giảm doanh thu?
Một số ý kiến cho rằng, việc giảm giá điện và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% có thể gây áp lực lên doanh nghiệp cung ứng, phân phối năng lượng khi giá bán giảm.
Ông Phạm Lưu Hưng lưu ý không nên suy luận đơn giản rằng giá điện hoặc giá xăng bán lẻ giảm thì lợi nhuận của doanh nghiệp năng lượng sẽ giảm tương ứng.
Đối với các doanh nghiệp phát điện, doanh thu và lợi nhuận phụ thuộc vào hợp đồng mua bán điện, sản lượng huy động, thời điểm huy động, và giá thị trường điện (FMP), chứ không trực tiếp thay đổi theo giá điện bán lẻ.
Ông Phạm Lưu Hưng lưu ý, không nên suy luận đơn giản rằng giá điện hoặc giá xăng bán lẻ giảm thì lợi nhuận của doanh nghiệp năng lượng sẽ giảm tương ứng. Ảnh: SD
Tương tự, với doanh nghiệp phân phối xăng dầu, các yếu tố quan trọng vẫn là sản lượng, khả năng bám sát giá xăng dầu thế giới, khả năng tối ưu chi phí hoạt động, chiết khấu và biến động giá trị hàng tồn kho.
Trong khi đó, đại diện của BSC cho rằng, tác động đến nhóm cung ứng và phân phối năng lượng phân hóa theo cơ chế hình thành giá bán của từng doanh nghiệp.
Với nhóm xăng dầu, tác động trực tiếp đến lợi nhuận hạn chế, do thuế tiêu thụ đặc biệt là thuế gián thu và không nằm trong doanh thu thuần.
Với ngành điện, giảm giá bán lẻ bình quân 2% chủ yếu tác động đến doanh thu của EVN. Các doanh nghiệp phát điện niêm yết như POW, NT2, PPC, HND bán điện theo hợp đồng mua bán điện và cơ chế thị trường điện, không gắn trực tiếp với giá bán lẻ, nên lợi nhuận ngắn hạn ít bị ảnh hưởng. Điểm cần theo dõi là sản lượng huy động, sản lượng hợp đồng và tiến độ thanh toán của bên mua điện.
“Nhìn chung, rủi ro ngắn hạn tập trung ở hàng tồn kho của doanh nghiệp xăng dầu; tác động đến nhóm phát điện hạn chế nếu cơ chế hợp đồng và huy động điện không thay đổi”, ông cho hay.
Việt Vũ /Báo Nhà báo và Công luận