Tổng thống Donald Trump đã gửi thỏa thuận hợp tác năng lượng hạt nhân dân sự với Ả Rập Xê Út lên Quốc hội Mỹ, nhưng khẳng định thỏa thuận chỉ được triển khai nếu Riyadh bình thường hóa quan hệ với Israel.
Hãng Reuters dẫn lời một quan chức chính quyền Mỹ ngày 25/8 cho biết thỏa thuận được hai bên đạt được hồi tháng 7 và được chuyển tới Quốc hội Mỹ vào ngày 24/8. Văn kiện cho phép các công ty Mỹ xuất khẩu công nghệ hạt nhân dân sự sang Ả Rập Xê Út. Quốc hội Mỹ có 90 ngày làm việc để xem xét thỏa thuận.
.png)
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Nhà Trắng
"Lập trường của Tổng thống vẫn không thay đổi, đó là thỏa thuận chỉ được triển khai nếu Ả Rập Xê Út tham gia các Thỏa thuận Abraham", quan chức Mỹ cho biết, đề cập các thỏa thuận do Mỹ làm trung gian nhằm bình thường hóa quan hệ giữa Israel với các nước Ả Rập và quốc gia có đa số người Hồi giáo.
Các thỏa thuận Abraham được ký trong năm 2020 và 2021 giữa Israel với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Bahrain, Morocco và Sudan.
Vài ngày sau khi đạt thỏa thuận hạt nhân với Ả Rập Xê Út hồi tháng 7, ông Trump cho biết việc Riyadh tham gia các thỏa thuận Abraham là điều kiện để thỏa thuận hạt nhân có hiệu lực. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump cũng từng thúc đẩy một thỏa thuận tương tự.
Cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng từng thúc đẩy thỏa thuận hạt nhân với Ả Rập Xê Út và muốn gắn văn kiện này với việc bình thường hóa quan hệ Israel - Ả Rập Xê Út. Các nhà ngoại giao từng cho rằng Riyadh gần đạt được thỏa thuận với Israel vào năm 2023, nhưng chiến sự tại Gaza bùng phát vào tháng 10 cùng năm đã làm thay đổi tình hình.
Ả Rập Xê Út hiện yêu cầu phải có một lộ trình không thể đảo ngược hướng tới thành lập Nhà nước Palestine trước khi công nhận Israel.
Thỏa thuận hạt nhân giữa Mỹ và Ả Rập Xê Út có thời hạn 30 năm, trong đó dự kiến xây dựng các lò phản ứng AP1000 với tổng giá trị lên tới hàng chục tỷ USD. Dự án được kỳ vọng mang lại lợi ích cho Westinghouse, công ty thuộc sở hữu chung của Cameco và Brookfield Asset Management.
Cao Phong (Theo Reuters, CNN)
Báo Nhà báo và Công luận