Thị trường nông sản quốc tế đang chứng kiến đà phục hồi rõ nét của giá lúa mì khi các xung đột địa chính trị tại khu vực Biển Đen leo thang cùng với điều kiện thời tiết khắc nghiệt tại nhiều vùng trồng trọng điểm. Những yếu tố này đang đe dọa nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng ngũ cốc toàn cầu, tạo áp lực tăng giá trong ngắn và trung hạn.
Giá lúa mì thế giới phục hồi nhờ lực hỗ trợ từ thị trường quốc tế và rủi ro nguồn cung
Theo ghi nhận từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), lúa mì hiện là một trong những mặt hàng thu hút dòng tiền mạnh mẽ nhất trên thị trường nông sản, chiếm khoảng 19% tổng khối lượng giao dịch toàn sở. Khép lại phiên giao dịch ngày 5/8/2026, giá lúa mì thế giới đồng loạt bứt phá khỏi vùng đáy ngắn hạn. Trong đó, giá lúa mì kỳ hạn trên sàn Chicago (CBOT) tăng 0,6% lên mức 236 USD/tấn; lúa mì Kansas cũng ghi nhận mức tăng 0,9%, đạt 262,1 USD/tấn.
Động lực chính thúc đẩy đà tăng xuất phát từ những căng thẳng leo thang tại hành lang xuất khẩu Biển Đen – khu vực "vựa lúa mì" quan trọng bậc nhất thế giới. Dữ liệu từ Bộ Cơ sở hạ tầng Ukraine cho biết, chỉ riêng trong tháng 7, khu vực này đã ghi nhận 35 vụ tấn công nhằm vào tàu vận tải tại các cảng, 22 sự cố trên hải phận quốc tế và 67 vụ việc gây thiệt hại cho hạ tầng kho bãi. Con số này vượt xa tổng số 14 sự cố ghi nhận trong cả năm 2025. Tình trạng an ninh bất ổn khiến nhiều chủ tàu phải tạm dừng đưa tàu vào cảng Odessa suốt hai tuần qua, đe dọa trực tiếp tới khoảng 50% năng lực xuất khẩu lúa mì của Ukraine.
Tình hình tại Nga cũng chịu nhiều sức ép khi các rủi ro an ninh gia tăng tại eo biển Kerch và Biển Azov – tuyến đường đảm nhận gần 25% lượng lúa mì xuất khẩu của nước này. Hiệp hội Ngũ cốc Nga cảnh báo, tổng sản lượng lúa mì xuất khẩu trong niên vụ này có thể chỉ đạt từ 30 - 35 triệu tấn, giảm sâu so với con số dự báo 47,5 triệu tấn mà Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) đưa ra trước đó. Dữ liệu từ công ty tư vấn IKAR chỉ ra, xuất khẩu lúa mì của Nga trong tháng 7 đã giảm từ 17 - 24% so với cùng kỳ năm ngoái và dự kiến tiếp tục suy giảm thêm 32 - 43% trong tháng 8.
Mặc dù các tuyến vận tải thay thế qua sông Danube và các cửa khẩu biên giới phía Tây đang được đẩy mạnh, tuy nhiên năng lực vận chuyển tối đa cũng chỉ đáp ứng được khoảng một nửa lưu lượng thông thường và phải chờ đến cuối tháng 8 mới có thể vận hành hết công suất.
Ở chiều ngược lại, lực cầu trên thị trường quốc tế đang ghi nhận tín hiệu gia tăng tích cực thông qua các gói đấu thầu lớn. Mới đây, trong phiên 5/8, Algeria đã chốt hợp đồng mua khoảng 300.000 - 500.000 tấn lúa mì giao trong tháng 9 và tháng 10. Trong đó, Pháp và Đức được đánh giá là hai quốc gia cung ứng chính cho đơn hàng này.
Bên cạnh yếu tố địa chính trị, thời tiết bất lợi cũng là mắt xích quan trọng thắt chặt nguồn cung lúa mì toàn cầu. Đợt sóng nhiệt gay gắt với nhiệt độ vượt ngưỡng 38°C kéo dài khắp châu Âu đang đe dọa trực tiếp đến các vùng trồng lúa mì mềm. Sản lượng lúa mì của Pháp trong niên vụ 2026-2027 được dự báo sẽ giảm 4% xuống còn 32 triệu tấn, trong khi Đức giảm 5,4% xuống khoảng 21,9 triệu tấn. Tại Anh, tình trạng nắng nóng và hạn hán nghiêm trọng có nguy cơ kéo sản lượng lúa mì xuống mức thấp nhất kể từ năm 1984. Tại khu vực Bắc Mỹ, tình trạng thiếu độ ẩm đất kéo dài ở Mỹ và Canada cũng đang làm suy giảm đáng kể chất lượng lúa mì vụ xuân.
Giới phân tích nhận định, thị trường vẫn đang bám sát các số liệu từ báo cáo định kỳ của USDA trước khi báo cáo WASDE tháng 8 chính thức phát hành. Sản lượng lúa mì của Mỹ trong niên vụ 2026 - 2027 ước tính chỉ đạt 41,8 triệu tấn – mức thấp kỷ lục kể từ năm 1970. Điều này khiến dự trữ lúa mì toàn cầu cuối kỳ thu hẹp còn 272,8 triệu tấn.
Trong bối cảnh nguồn cung có xu hướng thu hẹp trên diện rộng, kết hợp với việc chỉ số Dollar Index (DXY) lùi về quanh vùng 99,7 điểm khiến hàng hóa trở nên rẻ hơn, các quỹ đầu cơ đã tranh thủ đẩy mạnh hoạt động mua bù trạng thái bán. Đây là chất xúc tác quan trọng giúp giá lúa mì duy trì đà phục hồi vững chắc. Các chuyên gia tại MXV cho rằng, nếu những rủi ro về thời tiết và căng thẳng địa chính trị tiếp tục kéo dài trong suốt quý III, giá lúa mì thế giới sẽ còn biến động rất nhạy bén trước mọi thông tin liên quan đến nguồn cung toàn cầu.
Hoàng Sơn /Doanh nghiệp và Hội nhập