Kết quả cuối cùng POR21 của Bộ Thương mại Hoa Kỳ cho thấy mức thuế chống bán phá giá áp dụng với nhiều doanh nghiệp cá tra Việt Nam tăng mạnh so với kết quả sơ bộ, làm gia tăng chi phí và sức ép cạnh tranh tại thị trường Mỹ.
Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) công bố kết quả cuối cùng của đợt rà soát hành chính lần thứ 21 (POR21) đối với lệnh áp thuế chống bán phá giá đối với cá tra, cá basa đông lạnh của Việt Nam, áp dụng cho giai đoạn từ ngày 1/8/2023 đến 31/7/2024.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kết quả POR21 không thuận lợi đối với các doanh nghiệp cá tra Việt Nam, khi mức thuế của các doanh nghiệp thuộc diện rà soát đều tăng đáng kể so với kết quả sơ bộ được DOC công bố hồi tháng 2/2026.
Cụ thể, mức thuế đối với Bien Dong Seafood Co., Ltd. tăng từ 0,29 USD/kg lên 1 USD/kg, tương đương tăng gần 245%. Với NTSF Seafoods JSC, mức thuế tăng từ 0,07 USD/kg lên 0,38 USD/kg, tương đương hơn 440%.
Đối với hai doanh nghiệp không được điều tra riêng là Công ty CP Xuất nhập khẩu Thủy sản Cần Thơ (CASEAMEX) và Công ty CP Nam Việt (NAVICO), mức thuế tăng từ 0,23 USD/kg lên 0,84 USD/kg, tương đương khoảng 265%.
Diễn biến này đáng chú ý khi so với kết quả POR20, mức thuế trong POR21 có sự thay đổi rõ rệt. Tại kết quả cuối cùng của POR20, Bien Dong được áp mức 0 USD/kg. Sáu doanh nghiệp được hưởng mức thuế riêng gồm CASEAMEX, Dai Thanh, Dong A, HungCa 6, NAVICO và NTSF cũng chịu mức 0 USD/kg.
Mỹ tăng thuế chống bán phá giá, cá tra Việt Nam thêm áp lực tại thị trường lớn
Trong khi đó, DOC không thay đổi mức thuế suất toàn quốc đối với Việt Nam, tiếp tục duy trì ở mức 2,39 USD/kg. Theo quy định được DOC công bố, các nhà xuất khẩu Việt Nam từng được điều tra hoặc rà soát nhưng không thuộc nhóm doanh nghiệp của POR21 và đã được xác định mức thuế riêng sẽ tiếp tục áp dụng mức riêng được công bố tại lần rà soát gần nhất của doanh nghiệp đó.
Với những doanh nghiệp chưa được xác định đủ điều kiện hưởng mức thuế riêng, mức thuế toàn quốc 2,39 USD/kg sẽ được áp dụng. Do đó, VASEP khuyến nghị các doanh nghiệp trong nhóm này đặc biệt thận trọng khi xác định mức tiền ký quỹ đối với các lô hàng xuất khẩu mới, đồng thời đối chiếu mã hồ sơ doanh nghiệp với cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) hoặc DOC trước khi xuất hàng.
Theo VASEP, mức thuế cuối cùng tăng so với kết quả sơ bộ xuất phát từ những thay đổi trong dữ liệu và phương pháp tính toán sau khi DOC xem xét ý kiến, phản biện của các bên liên quan. Tuy nhiên, để đánh giá chính xác nguyên nhân cũng như mức độ tác động của từng yếu tố đến mức tăng thuế đối với mỗi doanh nghiệp, cần tiếp tục phân tích các tài liệu giải trình và kết quả tính toán chi tiết của DOC.
Sức ép gia tăng tại thị trường Mỹ
Việc thuế chống bán phá giá tăng diễn ra trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng nhưng phải đối mặt với nhiều biến động về chi phí, chính sách thương mại và nhu cầu tại các thị trường lớn.
Theo VASEP, tháng 7/2026, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt khoảng 1,02 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 7 tháng, kim ngạch đạt khoảng 6,78 tỷ USD, tăng 11,5%. Trong đó, xuất khẩu cá tra đạt khoảng 1,35 tỷ USD.
Trước đó, trong 6 tháng đầu năm, xuất khẩu cá tra đạt khoảng 1,1 tỷ USD, tăng 12,1% so với cùng kỳ. Riêng tháng 6, kim ngạch đạt 209,1 triệu USD, tăng 7,7%.
Mỹ tiếp tục là một trong những thị trường xuất khẩu cá tra quan trọng của Việt Nam. Trong 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá tra sang thị trường này đạt 106 triệu USD, tăng 4% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 4 đạt 38 triệu USD, tăng 20%, ghi nhận mức tăng trưởng dương đầu tiên sau một thời gian dài sụt giảm.
Trong bối cảnh đó, việc mức thuế chống bán phá giá tại POR21 tăng mạnh có thể tạo thêm áp lực lên chi phí đưa cá tra Việt Nam vào thị trường Mỹ, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp trong việc kiểm soát giá thành, tối ưu chuỗi cung ứng và chủ động ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại.
VASEP cho rằng triển vọng xuất khẩu trong những tháng cuối năm vẫn đan xen cơ hội và thách thức. Để duy trì đà tăng trưởng, doanh nghiệp cần tiếp tục đa dạng hóa thị trường, sản phẩm và kênh phân phối; đồng thời củng cố các thị trường truyền thống và khai thác thêm dư địa tại Trung Quốc, châu Á, Đông Nam Á cũng như thị trường nội địa.
Bên cạnh việc ứng phó với các rào cản thương mại, nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng, tối ưu chuỗi cung ứng và chủ động thích ứng với thay đổi chính sách sẽ là những yếu tố quan trọng để doanh nghiệp duy trì sức cạnh tranh.
Theo VASEP, nếu nhu cầu tại các thị trường lớn tiếp tục ổn định và những điểm nghẽn về thuế, thương mại, chi phí từng bước được tháo gỡ, mục tiêu xuất khẩu thủy sản năm 2026 vượt 12 tỷ USD vẫn có cơ sở. Tuy nhiên, dư địa tăng trưởng cao hơn sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến chính sách thương mại của Hoa Kỳ và sức phục hồi của các thị trường tiêu thụ trong những tháng cuối năm.
Linh Anh /Doanh nghiệp và Hội nhập