Tranh cãi quanh việc các hãng xe điện âm thầm giới hạn pin thông qua cập nhật phần mềm từ xa (OTA) đang khiến thị trường ô tô điện Trung Quốc dậy sóng.
Áp lực cạnh tranh đang dẫn tới những kịch bản khó lường trong ngành công nghiệp ô tô. Ảnh: Hoàng Linh
Theo các kênh truyền thông, cơ quan quản lý Trung Quốc đang dành sự quan tâm lớn tới hiện tượng mà người dùng gọi là “khóa pin” – khi bản cập nhật phần mềm bất ngờ khiến phạm vi hoạt động và tốc độ sạc của xe suy giảm đáng kể.
Nhiều chủ xe tại Trung Quốc phản ánh, những mẫu xe từng đạt khoảng 500 km theo chuẩn CLTC nay chỉ còn dưới 300 km trong điều kiện sử dụng thực tế sau khi nhận cập nhật từ xa (OTA).
Không chỉ vậy, thời gian sạc nhanh bằng điện một chiều (DC) cũng kéo dài đáng kể, từ khoảng 40 phút lên tới hơn 70 phút.
Theo các chuyên gia trong ngành, hiện tượng này xuất phát từ việc hãng xe điều chỉnh tham số của hệ thống quản lý pin (BMS) thông qua phần mềm. Các thay đổi có thể giới hạn dung lượng pin khả dụng, giảm công suất sạc hoặc thu hẹp mức xả sâu nhằm giảm nguy cơ quá nhiệt và kéo dài tuổi thọ pin. Tuy nhiên, điều này khiến hiệu suất vận hành của xe suy giảm so với thời điểm mới mua.
Một chủ xe được truyền thông Trung Quốc phỏng vấn cho biết, chiếc xe của anh trước đây có thể sạc hơn 100 kWh, nhưng sau cập nhật chỉ còn khoảng 80 kWh dù hệ thống vẫn hiển thị mức độ sức khỏe pin đạt 95%. Phạm vi hoạt động thực tế cũng giảm từ khoảng 450-480 km xuống dưới 400 km.
Vấn đề gây tranh cãi ở chỗ nhiều người dùng cho rằng họ không được thông báo đầy đủ về những thay đổi này trước khi cập nhật phần mềm.
Trong kỷ nguyên ô tô thông minh, OTA vốn được xem là ưu thế lớn của xe điện khi cho phép nâng cấp tính năng, sửa lỗi hay tối ưu hiệu suất mà không cần tới đại lý. Nhưng giờ đây, công nghệ này lại khiến nhiều người lo ngại hãng xe có thể “can thiệp từ xa” vào chính chiếc xe họ đã sở hữu.
Trước áp lực dư luận, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc cùng Cục Quản lý thị trường nước này đã siết quản lý OTA bằng những quy định mới.
Bộ quy tắc mới - được truyền thông Trung Quốc mô tả là “4 điều cấm OTA” - bao gồm ngăn chặn việc nhà sản xuất xe âm thầm “khóa pin”, ép buộc người dùng cập nhật, hoặc chủ động sử dụng OTA để né tránh nghĩa vụ triệu hồi sản phẩm.
Diễn biến mới phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với ngành xe điện Trung Quốc. Cuộc đua sạc siêu nhanh và phạm vi hoạt động dài khiến các hãng phải đẩy pin tới giới hạn công nghệ. Trong bối cảnh đó, việc điều chỉnh phần mềm để giảm tải cho pin có thể được xem là giải pháp nhằm đảm bảo an toàn và giảm nguy cơ cháy nổ.
Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý cho rằng việc thay đổi thông số xe từ xa mà không có sự đồng ý rõ ràng của người dùng có thể liên quan tới quyền sở hữu tài sản và quyền lợi người tiêu dùng. Một vấn đề khác là dữ liệu thay đổi OTA thường nằm trên hệ thống đám mây của hãng xe, khiến việc kiểm chứng độc lập trở nên khó khăn với người dùng thông thường.
Vụ việc cũng cho thấy mặt trái của xu hướng “xe định nghĩa bằng phần mềm” đang phát triển mạnh trên toàn cầu. Nếu trước đây hiệu suất xe gần như cố định sau khi xuất xưởng, thì nay một bản cập nhật OTA có thể thay đổi đáng kể trải nghiệm sử dụng.
Điều này khiến mối quan hệ giữa hãng xe và khách hàng ngày càng giống lĩnh vực công nghệ, dịch vụ hơn là ngành cơ khí truyền thống.
Nguyễn Thúc Hoàng Linh /Hànộimới