(Báo Quảng Ngãi) - Tích xanh (tiếng Anh là blue check mark) là một biểu tượng, tính năng trên các nền tảng mạng xã hội xác định tài khoản thuộc sở hữu của người nổi tiếng hoặc của tổ chức, công ty nào đó; đồng thời xác định đây là tài khoản chính chủ, không phải là tài khoản giả mạo. Điều đáng lo ngại là biểu tượng tích xanh đang bị các đối tượng lừa đảo lợi dụng làm “vỏ bọc” uy tín để tiếp cận, chiếm đoạt tài sản.
Thời gian gần đây, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh) tiếp nhận nhiều nguồn tin lừa đảo trực tuyến thông qua yêu cầu chuyển khoản đặt cọc online dịch vụ như đặt phòng khách sạn, homestay, mua vé tàu, vé máy bay, khóa học... Đáng chú ý, các đối tượng đều sử dụng fanpage có tích xanh để tiếp cận nạn nhân.
Khi tích xanh trở thành “mồi nhử”
Tích xanh là tính năng trên nhiều nền tảng mạng xã hội như Facebook, Instagram, TikTok... để xác nhận tài khoản thuộc sở hữu của người nổi tiếng hoặc của công ty, thương hiệu hoặc tổ chức.
Thông thường, các nền tảng cấp tích xanh cho tài khoản có lượng người theo dõi lớn để xác minh tính chính chủ. Những thông tin chia sẻ trên các tài khoản này thường có mức độ chính xác và đáng tin cậy hơn.
Facebook tích xanh giả mạo
Trong nhận thức của nhiều người, fanpage có dấu “tích xanh” tạo cảm giác chính thống. Nắm bắt tâm lý này, các đối tượng lừa đảo triệt để khai thác, xây dựng kịch bản ngày càng tinh vi. Điểm chung là đối tượng không vội lấy tiền mà tìm cách chiếm lòng tin thông qua dấu “tích xanh”, từ đó dẫn dắt nạn nhân vào ma trận lừa đảo.
Các đối tượng lừa đảo tạo lập mới hoặc đổi tên các fanpage đã bị chiếm quyền điều khiển để mạo danh fanpage thật, bằng cách sử dụng tên, ảnh đại diện, ảnh bìa, nội dung đăng tải và phong cách giao tiếp tương tự tài khoản thật. Chúng thường lựa chọn những danh tính có khả năng tạo ảnh hưởng tâm lý mạnh, như: Cơ quan, tổ chức, người nổi tiếng, doanh nghiệp, thương hiệu có uy tín hoặc các trang có lượng người theo dõi lớn.
Các đối tượng khoác tích xanh lên fanpage, chạy quảng cáo bài viết, video và dùng thủ thuật tăng tương tác, bình luận tích cực, đánh giá cao sự hài lòng, thái độ phục vụ chuyên nghiệp khi trải nghiệm các dịch vụ, tiện tích tại đây nhằm tạo niềm tin ban đầu, khiến nạn nhân mất cảnh giác và giảm nhu cầu kiểm chứng.
Sau đó, nhóm lừa đảo đưa ra “cái cớ” hấp dẫn hoặc cấp thiết như: Lời mời hợp tác, ưu đãi, từ thiện, tuyển cộng tác viên, nhận thưởng, cơ hội đầu tư hoặc đề nghị xử lý gấp. Chúng tạo cảm giác khẩn cấp: “Chỉ còn vài suất”, “phải đặt cọc trong hôm nay”, “hệ thống sắp đóng”... khiến nạn nhân không đủ thời gian kiểm tra.
Sau khi nhận tiền đặt cọc, các đối tượng gọi điện xác nhận đã nhận được tiền. Tuy nhiên, nội dung chuyển khoản không đúng theo yêu cầu của fanpage. Lúc này, các đối tượng yêu cầu nạn nhận chuyển khoản lần hai theo đúng hướng dẫn, và cam kết sẽ có bộ phận chăm sóc khách hàng/kế toán sẽ liên hệ, hướng dẫn thủ tục trả lại số tiền đã đặt cọc trước đó; từ đó dẫn dụ nạn nhân vào “ma trận” lừa đảo đã được giăng sẵn.
Bằng thủ đoạn này, giữa tháng 8/2026, các đối tượng đã chiếm đoạt hơn 50 triệu đồng của chị N.T.P.T, ở phường Nghĩa Lộ, khi chị đặt phòng khách sạn qua fanpage tích xanh “Vinppearl Resort Nam Hội An” và làm theo hướng dẫn hoàn tiền do “sai nội dung chuyển khoản”.
Còn chị N.T.P, ở phường Cẩm Thành chia sẻ: “Mong muốn đưa gia đình đi du lịch Đà Nẵng dịp 2/9, tôi lướt Facebook thấy fanpage tích xanh “Parosand Da Nang Hotel” quảng cáo siêu giảm giá. Tin tưởng tích xanh, tôi chuyển khoản gần 2 triệu đồng đặt cọc. Rất may tôi phát hiện bị lừa khi họ yêu cầu chuyển khoản lần 2 và cung cấp thông tin cá nhân để hoàn tiền”.
Tỉnh táo để tránh sập bẫy
Hiện nay, biểu tượng tích xanh trên Facebook có thể đạt được nhờ đăng ký dịch vụ trả phí hàng tháng hoặc dùng mánh khóe qua mặt Meta (công ty mẹ của Facebook). Do đó, không phải tài khoản tích xanh nào cũng là chính chủ. Không ít người dùng mạng xã hội tưởng nhầm rằng đây là fanpage chính thức, từ đó tương tác, cung cấp thông tin cá nhân, mạnh dạn chuyển tiền mà không biết mình đã mắc bẫy của các đối tượng lừa đảo.
Bên cạnh đó, kẻ xấu thường khai thác lòng tham và nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội. Khi cảm xúc lấn át lý trí, khả năng kiểm chứng giảm xuống. Đây là lúc người dùng cần chậm lại.
Theo Đại tá Nguyễn Ngọc Thạnh - Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh), kẻ xấu hoàn toàn có thể chiếm quyền điều khiển Facebook có lượng theo dõi lớn, đổi tên và gắn tích xanh để lừa đảo. Do đó, khuyến cáo người dùng cần kiểm tra tính minh bạch của trang, danh sách quản trị viên và lượt tương tác trên trang Facebook trước khi quyết định giao dịch.
Người dùng có thể kiểm tra tính minh bạch, mức độ tin cậy của một Facebook bằng cách bấm vào tên trang, chọn “Chính sách quyền riêng tư và tính minh bạch” để kiểm tra 2 thông tin công khai: Lịch sử (ngày tạo, số lần đổi tên) và Những người quản lý trang. Nếu trang mới thành lập, đổi tên liên tục hoặc có quản trị viên ở nước ngoài (Campuchia, Myanmar, Philippines...) nhưng lại mạo danh doanh nghiệp, nghệ sĩ Việt Nam thì chắc chắn là trang giả mạo.
Cùng với đó, người dùng cần kiểm tra kỹ đó là lượt tương tác với các bài viết. Các trang giả mạo thường dùng công cụ tăng tương tác ảo, bao gồm số lượng người nhấn “Thích” hoặc các bình luận trên bài viết.
Để kiểm tra xem lượt tương tác trên Facebook có phải là giả hay không, bạn mở danh sách các tài khoản đã tương tác với bài viết và truy cập vào trang cá nhân của những tài khoản này. Bạn có thể dễ dàng nhận ra chủ yếu những tài khoản tương tác đều là tài khoản giả mạo, mới được lập hoặc hầu như không hoạt động trên Facebook.
Khi phát hiện một trong các dấu hiệu bất thường nêu trên, người dùng tuyệt đối không nhắn tin, giao dịch và đưa các Facebook này vào “danh sách đen” để tránh trở thành nạn nhân của những kẻ lừa đảo.
Hình thành thói quen “kiểm trước tin sau”
Đại tá Nguyễn Ngọc Thạnh - Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh) nhấn mạnh, trong kỷ nguyên số, một dấu hiệu nhận diện trên nền tảng mạng xã hội không thể thay thế cho việc kiểm tra danh tính và mục đích của giao dịch. Người dân cần hình thành thói quen “kiểm trước tin sau”, cảnh giác với các thông tin quảng cáo giảm giá bất thường, lời mời đầu tư hấp dẫn... Tuyệt đối không chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP cho bất kỳ ai khi chưa biết rõ thông tin. Khi nghi ngờ lừa đảo, cần báo ngay cho cơ quan công an để được hỗ trợ, xử lý kịp thời.
TIẾN QUÂN
Báo Quảng Ngãi điện tử