(TSVN) – Theo số liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi của nước ta đạt 69 triệu USD, tăng 67% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 6 đạt 7 triệu USD, giảm 32%, cho thấy đà tăng trưởng có dấu hiệu chững lại trong ngắn hạn.
Dù vậy, kết quả lũy kế vẫn cho thấy dư địa phát triển đáng kể của ngành hàng này. Từ nay đến năm 2030, cá rô phi Việt Nam được kỳ vọng tận dụng tốt hơn nhu cầu đang gia tăng tại nhiều thị trường, nhất là đối với sản phẩm phile đông lạnh và thực phẩm chế biến.
Mỹ tiếp tục được xem là một trong những thị trường tiêu thụ quan trọng. Trong khi đó, xu hướng đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc cũng tạo thêm cơ hội cho các nhà cung cấp mới. Bên cạnh Mỹ, cá rô phi Việt Nam còn có dư địa mở rộng sang EU, Trung Đông, Canada và Australia.
Theo định hướng phát triển, lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở khả năng tăng sản lượng mà còn ở năng lực chế biến và xây dựng chuỗi cung ứng có kiểm soát. Việc hình thành các vùng nuôi tập trung, kiểm soát chất lượng con giống, thức ăn và quy trình sản xuất, đồng thời áp dụng các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP sẽ góp phần nâng cao chất lượng, ổn định nguồn nguyên liệu và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của thị trường nhập khẩu.
Ảnh minh họa
Một trong những hướng đi được đánh giá có ý nghĩa quyết định là gia tăng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng. Thay vì chủ yếu cạnh tranh về giá với các nhà cung cấp lớn, cá rô phi Việt Nam có thể tạo lợi thế từ phile chất lượng cao, sản phẩm chia khẩu phần, tẩm bột, chế biến sẵn và các sản phẩm được thiết kế phù hợp với từng thị trường.
Đến năm 2030, ngành cá rô phi Việt Nam có thể hướng tới kim ngạch xuất khẩu khoảng 250-350 triệu USD. Trong kịch bản bứt phá, nếu hình thành được chuỗi sản xuất quy mô lớn, đồng bộ từ con giống, vùng nuôi, chế biến đến thị trường, kim ngạch xuất khẩu có thể hướng tới 500 triệu USD.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo VASEP, ngành cá rô phi cần chuyển từ sản xuất phân tán sang phát triển theo chuỗi, gắn vùng nuôi với doanh nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ. Cùng với mở rộng quy mô, việc kiểm soát chất lượng, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu và đa dạng hóa thị trường sẽ là những yếu tố then chốt.
Nếu tận dụng tốt cơ hội thị trường và khắc phục được những hạn chế về quy mô, chất lượng nguyên liệu và tính liên kết, cá rô phi có triển vọng trở thành một ngành hàng xuất khẩu có giá trị và vị thế riêng của thủy sản Việt Nam vào năm 2030.
Vũ Hải
Tạp chí Thủy sản Việt Nam