Sau giai đoạn tăng trưởng nóng trong nửa đầu năm, kim ngạch xuất khẩu phân bón tháng 7 vừa qua bất ngờ quay đầu sụt giảm mạnh. Bối cảnh giá bán lao dốc cùng những bất ổn địa chính trị trên thế giới đang đặt các doanh nghiệp trong ngành trước bài toán thích ứng đầy thách thức.
Kết quả kinh doanh bán niên bộc lộ sự phân hóa
Thị trường xuất khẩu phân bón vừa trải qua nhịp điều chỉnh đáng chú ý, thống kê từ Cục Hải quan cho thấy, lượng phân bón xuất khẩu của Việt Nam trong tháng 7/2026 chỉ đạt hơn 188 nghìn tấn, tương ứng kim ngạch 90 triệu USD, giảm lần lượt 28% về lượng và 47% về giá trị so với tháng 6. Sự sụt giảm này xuất phát từ việc giá bán trung bình giảm sâu 27%, kéo theo doanh số tại nhiều thị trường thu hẹp, tiêu biểu như Thái Lan (giảm 96%); Myanmar (giảm 70%); Lào và Hàn Quốc (cùng giảm 66%).
Hoạt động xuất khẩu phân bón tại cảng biển trong 7 tháng đầu năm
Mặc dù xuất hiện sự chững lại trong ngắn hạn, tính chung 7 tháng đầu năm 2026, các doanh nghiệp đã xuất khẩu gần 1,9 triệu tấn phân bón, thu về 1 tỷ USD, tăng 46% về lượng và gần gấp đôi về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Campuchia tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất khi chiếm 21% tổng tỷ trọng, dù sản lượng xuất sang đây giảm gần 10% xuống còn khoảng 402 nghìn tấn.
Hoạt động giao thương sôi động trong hai quý đầu năm đã giúp nhiều doanh nghiệp nội địa ghi nhận kết quả kinh doanh khởi sắc, nhưng cũng bộc lộ sự phân hóa rõ nét. Cụ thể, Tổng Công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (Đạm Cà Mau - Mã: DCM) ghi nhận doanh thu thuần quý II đạt 6.712 tỷ đồng (tăng 12%) và lợi nhuận sau thuế đạt 1.067 tỷ đồng (tăng 36%). Lũy kế 6 tháng, doanh thu doanh nghiệp đạt 12.000 tỷ đồng, với sản lượng tiêu thụ vượt 900.000 tấn, hoàn thành hơn 59% kế hoạch năm.
Trong khi đó, CTCP Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc (Mã: DHB) có mức tăng trưởng bứt phá nhờ biên lợi nhuận cải thiện mạnh, đưa lợi nhuận sau thuế quý II đạt 623 tỷ đồng, gấp gần 15 lần cùng kỳ năm ngoái. Tính chung 6 tháng, DHB đạt 3.617 tỷ đồng doanh thu thuần và 850 tỷ đồng lợi nhuận, vượt xa kế hoạch lợi nhuận cả năm (242 tỷ đồng). Trái ngược với đà tăng của các đơn vị trên, CTCP Phân bón Bình Điền (Mã: BFC) lại gặp bất lợi do thời tiết bất lợi và biến động giá làm sản lượng tiêu thụ quý II sụt giảm 58%, kéo doanh thu thuần giảm gần 52% xuống 1.698 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế giảm 65% lùi về 51 tỷ đồng. Lũy kế nửa đầu năm, lợi nhuận sau thuế của BFC giảm 25% so với cùng kỳ.
Rủi ro chuỗi cung ứng và biến số giá toàn cầu
Bước sang giai đoạn cuối năm, diễn biến thị trường phân bón trong nước phụ thuộc lớn vào các yếu tố quốc tế. Chuyên trang phân tích Argus Media đánh giá, căng thẳng tại Trung Đông – khu vực cung cấp khoảng 20 triệu tấn urea/năm (chiếm gần 1/3 lượng xuất khẩu toàn cầu) đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Việc vận tải qua eo biển Hormuz tắc nghẽn từng khiến hơn 800.000 tấn urea bị mắc kẹt, đẩy giá FOB có thời điểm chạm mốc 780 USD/tấn vào giữa tháng 4.
Dù việc Trung Quốc mở lại ngạch xuất khẩu từ tháng 6 với sản lượng tiềm năng 2,6 triệu tấn đã giúp xoa dịu nguồn cung và kéo giá về quanh mức 330 USD/tấn, những rủi ro địa chính trị mới phát sinh vẫn tiếp tục hỗ trợ giá nhích lên. Bên cạnh đó, Chỉ số Khả năng Chi trả Phân bón Toàn cầu (Global Fertiliser Affordability Index) hiện ở mức thấp, phát đi tín hiệu cảnh báo về áp lực chi phí đối với người trồng trọt.
Trước bối cảnh thị trường thế giới tiềm ẩn nhiều biến động, các doanh nghiệp phân bón Việt Nam cần bám sát thị trường, tối ưu hóa chi phí sản xuất và linh hoạt điều tiết chính sách bán hàng để bảo vệ biên lợi nhuận cũng như duy trì vị thế cạnh tranh.
Hoàng Sơn /Doanh nghiệp và Hội nhập