Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều nhà thầu lớn như Tổng công ty 36, Fecon, Newtecons, Ricons, Vinaconex, Hancorp... có các vi phạm trong quá trình thực hiện gói thầu tại sân bay Long Thành, nổi bật là hành vi chuyển nhượng thầu trái quy định.
Phối cảnh sân bay Long Thành
Thanh tra Chính phủ vừa có thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật đối với Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành (sân bay Long Thành) giai đoạn 1.
Theo kết luận, dự án được phê duyệt với tổng mức đầu tư hơn 109.111 tỷ đồng, gồm 4 dự án thành phần, thực hiện giai đoạn 2020-2025. Sau đó quy mô và thời gian được điều chỉnh nhưng cơ bản hoàn thành năm 2025. Dự án gồm hai đường cất hạ cánh, một nhà ga hành khách cùng các hạng mục phụ trợ đồng bộ, công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Thanh tra xác định việc thực hiện gói thầu XD01 và XD02 thuộc dự án thành phần 2 có nhiều vi phạm. Ban Quản lý dự án chấp thuận thay đổi một số vật tư, vật liệu khác nguồn gốc hoặc không ghi nguồn gốc xuất xứ so với hợp đồng khi chưa có kết quả thẩm định giá. Hồ sơ nghiệm thu một số máy, thiết bị chưa đầy đủ, một số đã hết hạn đăng kiểm, kiểm định.
Đặc biệt, Tổng công ty 36 - CTCP chuyển nhượng cho nhà thầu khác một phần công việc thuộc gói thầu XD02 trị giá 75 tỷ đồng khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận làm nhà thầu phụ.
Ngoài ra, Tổng công ty 36 và Newtatco, là thành viên liên danh, còn ký hợp đồng với một số nhà thầu khác thực hiện một phần công việc của gói thầu XD02 với tổng giá trị 99 tỷ đồng. Thanh tra xác định đây là hành vi chuyển nhượng thầu vi phạm Luật Đấu thầu năm 2013.
Tại gói thầu này, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) còn thu hồi tiền tạm ứng chưa đúng thỏa thuận, chưa kịp thời thu hồi 18 tỷ đồng của Tổng công ty 36 và 4 tỷ đồng của Newtatco.
VATM cũng thanh toán đến 90% giá trị hợp đồng thiết kế bản vẽ thi công cho Tổng công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam (VNCC), với số tiền 3,8 tỷ đồng; đồng thời nghiệm thu, thanh toán khi chưa đủ điều kiện do hồ sơ thẩm định giá không có thông tin về thương hiệu, xuất xứ vật tư, vật liệu với giá trị 37 tỷ đồng. Một số khối lượng công việc tính toán từ thiết kế có sai sót, dẫn đến sai tăng giá trị hợp đồng XD02 với số tiền 1,5 tỷ đồng.
Tại gói thầu 5.6 nhà thầu liên danh, có 3/6 nhà thầu chính (Hancorp, Vinaconex, Công ty cổ phần Fecon) ký hợp đồng với một số nhà thầu khác (nhà thầu chưa được chủ đầu tư chấp thuận là nhà thầu phụ) thực hiện một phần công việc của gói thầu có tổng giá trị hơn 87 tỷ đồng, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm quy định Luật đấu thầu năm 2013.
Loạt vi phạm tại gói thầu 5.10
Đối với gói thầu 5.10, hồ sơ mời thầu có nhiều sai sót, phải sửa đổi nhiều lần. ACV mua bảo hiểm công trình không đủ giá trị hợp đồng; một số nhà thầu chưa mua đầy đủ bảo hiểm bắt buộc cho người lao động thi công trên công trường.
Hồ sơ dự thầu của nhà thầu liên danh Vietur dự thầu bằng đồng tiền nước ngoài sai quy định nhưng bên mời thầu không phát hiện để làm rõ, ký hợp đồng 5.10 theo hồ sơ dự thầu và sử dụng đồng tiền thanh toán bằng USD không đúng quy định.
Ban LTIA chấp thuận nhà thầu phụ sau thời điểm nhà thầu chính ký hợp đồng với thầu phụ, chấp thuận 2 nhà thầu phụ (Công ty cổ phần phụ kiện và Nhà thép nhất; Công ty cổ phần đầu tư xây dựng SOL E&C) chưa đáp ứng đủ điều kiện về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng phù hợp với công việc đảm nhận; chấp thuận nhà thầu phụ nước ngoài chưa đúng thủ tục quy định. Nhà thầu IC ICTAS ký hợp đồng với nhà thầu phụ vượt quá tỷ lệ % công việc cam kết giao thầu phụ trong hợp đồng 5.10, chưa được chủ đầu tư chấp thuận.
Thanh tra còn xác định 7 nhà thầu chính gồm Newtecons, Ricons, Hancorp, CC1, Vinaconex, Công ty cổ phần Kết cấu thép ATAD và Phục Hưng chuyển nhượng cho nhà thầu khác một phần công việc thuộc gói thầu 5.10 với tổng giá trị hơn 1.500 tỷ đồng khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận làm nhà thầu phụ.
Ngoài ra, liên danh Vietur ký hợp đồng với một số nhà thầu khác thực hiện một phần công việc của gói thầu 5.10 với tổng giá trị hơn 1.600 tỷ đồng. Theo Thanh tra Chính phủ, đây cũng là hành vi chuyển nhượng thầu vi phạm Luật Đấu thầu năm 2013.
Riêng đối với trường hợp 4 nhà thầu phụ (Ricons, Newtecons, Sol E&C, Công ty cổ phần kết cấu thép ATAD Đồng Nai) của nhà thầu IC ICTAS ký hợp đồng với nhà thầu khác thực hiện một phần công việc của gói thầu 5.10 có tổng giá trị hơn 2.835 tỷ đồng, Bộ Tài chính đã có ý kiến. Việc 4 nhà thầu phụ chuyển nhượng cho nhà thầu khác như trên là vi phạm quy định.
Trên cơ sở đề nghị của nhà thầu, chủ đầu tư và tư vấn giám sát đã chấp thuận để nhà thầu IC ICTAS giao công việc cung cấp, lắp đặt hệ thống quản lý trung tâm CMS cho nhà thầu Ricons, không thuộc phạm vi công việc giao thầu phụ theo hợp đồng 5.10, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm quy định Luật Đấu thầu năm 2013.
Thùy Dương /Doanh nghiệp và Hội nhập