Vừa thúc đẩy dòng vốn chảy mạnh vào sản xuất kinh doanh, vừa giữ cho chất lượng tài sản không xấu đi – đó là bài toán kép mà ngành ngân hàng đang phải giải trong những tháng cuối năm 2026, khi tăng trưởng tín dụng tăng tốc nhưng nợ xấu tại nhiều nhà băng cũng phình to với tốc độ nhanh hơn.
Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến ngày 29/7/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã đạt trên 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,38% so với cuối năm 2025. Cơ cấu tín dụng tiếp tục tập trung vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, ưu tiên các ngành và động lực tăng trưởng của nền kinh tế theo chủ trương của Chính phủ.
Mục tiêu tăng trưởng tín dụng cả năm 2026 được NHNN đặt ra ở mức khoảng 15%, thấp hơn đáng kể so với mức 19,1% của năm 2025, và được phân bổ đều theo quý thay vì dồn vào giai đoạn cuối năm nhằm hạn chế rủi ro tập trung. Từ đầu năm, các tổ chức tín dụng (TCTD) không được sử dụng quá 25% chỉ tiêu tăng trưởng cả năm trong quý I, đồng thời phải kiểm soát chặt tốc độ và tỷ trọng cho vay đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt là bất động sản.
Đẩy mạnh tín dụng, hạn chế nợ xấu: Mục tiêu kép của ngành ngân hàng
Song song đó, NHNN cũng đang thúc đẩy dòng vốn giá rẻ hơn đến khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) cùng các ngành ưu tiên như công nghệ cao, xuất khẩu, kinh tế số, bán dẫn và dự án xanh. Theo văn bản 7125/NHNN-TD, các ngân hàng thương mại xây dựng và công bố chương trình tín dụng ưu đãi từ tháng 8/2026, trong đó khối ngân hàng quốc doanh được yêu cầu phát huy vai trò tiên phong về nguồn lực.
Mặt trái của quá trình mở rộng tín dụng là áp lực nợ xấu đang gia tăng rõ rệt tại nhiều nhà băng. Số liệu từ báo cáo tài chính quý I/2026 của 27 ngân hàng niêm yết cho thấy tổng nợ xấu đạt 292.160 tỷ đồng, tăng thêm 28.065 tỷ đồng, tương ứng tăng 11% so với cuối năm 2025. Trong số này, chỉ ba ngân hàng ghi nhận nợ xấu giảm là VietinBank, NamABank và ABBank; còn lại phần lớn đều tăng, trong đó BIDV dẫn đầu về quy mô tuyệt đối với 42.655 tỷ đồng.
Bước sang nửa đầu năm, xu hướng này tiếp tục rõ nét hơn khi tốc độ tăng nợ xấu tại nhiều ngân hàng vượt xa tốc độ mở rộng tín dụng. Đơn cử, dư nợ cho vay khách hàng hợp nhất của MB tính đến 30/6 tăng 13,2% so với cuối năm 2025, trong khi tổng nợ nhóm 3-5 tăng tới 26,8%, gấp khoảng hai lần tốc độ tăng tín dụng. Tại ABBank, quy mô nợ xấu nửa đầu năm tăng hơn 62%, gấp hơn ba lần tốc độ tăng trưởng tín dụng của ngân hàng này.
Dù vậy, tỷ lệ nợ xấu nội bảng của phần lớn ngân hàng vẫn được duy trì dưới ngưỡng 3% theo quy định. Công ty Chứng khoán SSI dự báo tỷ lệ nợ xấu (NPL) toàn ngành cuối năm 2026 sẽ vào khoảng 1,8%, nhích nhẹ so với mức 1,76% cuối năm 2025, trong khi dư nợ nhóm 2 có thể tăng thêm khoảng 20 điểm cơ bản, lên 1,4%, và tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm về khoảng 85%. Công ty Chứng khoán VCBS cũng khuyến nghị cần theo dõi chặt rủi ro nợ xấu tại nhóm ngân hàng có tỷ trọng cho vay kinh doanh bất động sản vượt 30% tổng dư nợ, trong bối cảnh lãi suất cho vay mua nhà và mặt bằng lãi suất nói chung chưa giảm đáng kể.
Giới phân tích tài chính lưu ý rằng chỉ nhìn vào tỷ lệ NPL là chưa đủ để đánh giá sức khỏe của hệ thống, bởi khi dư nợ tăng nhanh, tỷ lệ nợ xấu có thể được pha loãng dù giá trị tuyệt đối của các khoản nợ có vấn đề vẫn phình to. Sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng cũng ngày càng rõ: nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn giữ vai trò neo ổn định nhờ lợi thế quy mô và năng lực trích lập dự phòng, trong khi nhóm thiên về bán lẻ chịu áp lực rõ hơn từ khu vực hộ gia đình, với tỷ lệ nợ xấu của nhóm này được ghi nhận lên tới khoảng 3,34%.
Sáng 13/8/2026, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chủ trì cuộc làm việc với NHNN và hệ thống các tổ chức tín dụng nhằm đánh giá tình hình điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng trong 7 tháng đầu năm 2026, đồng thời xác định các nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới. Thủ tướng nhấn mạnh hệ thống tiền tệ, ngân hàng và các tổ chức tín dụng là huyết mạch của nền kinh tế, giữ vai trò trọng yếu trong ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững.
Về điều hành tín dụng, Thủ tướng yêu cầu NHNN bám sát mục tiêu tăng trưởng năm 2026 nhưng không coi đây là "trần cứng" trong mọi thời điểm; việc điều hành phải chủ động, linh hoạt theo diễn biến thực tế, bảo đảm vốn đến đúng lĩnh vực, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích với chi phí hợp lý. Đồng thời, Thủ tướng chỉ đạo các ngân hàng phải giảm thực chất lãi suất cho vay, xem đây là nhiệm vụ trọng tâm thể hiện năng lực và bản lĩnh điều hành của ngành trong năm 2026 và cả giai đoạn 2026-2030.
Thủ tướng cũng yêu cầu NHNN hoàn thiện đề án hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém và tăng khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV, hoàn thành ngay trong tháng 8/2026; đồng thời đổi mới phương thức thanh tra, giám sát theo hướng từ sớm, từ xa, cảnh báo sớm và xử lý nghiêm sai phạm – một hướng đi được xem là mắt xích quan trọng để kiểm soát nợ xấu ngay từ khâu cấp tín dụng.
Theo NHNN, nếu tổ chức tín dụng nào không tuân thủ các chỉ đạo về kiểm soát rủi ro, cơ quan quản lý sẽ xem xét giảm trừ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng được giao trong năm. Các TCTD được yêu cầu triển khai hoạt động tín dụng phù hợp với năng lực quản trị rủi ro, tình hình thanh khoản và khả năng huy động vốn của chính mình, đảm bảo các tỷ lệ an toàn, đặc biệt là thanh khoản và khả năng chi trả; đồng thời nâng cao chất lượng tín dụng, sử dụng vốn đúng mục đích để hạn chế tối đa nợ xấu phát sinh và gia tăng.
Công ty xếp hạng tín nhiệm VIS Rating từng dự báo tỷ lệ nợ xấu toàn ngành năm 2026 có thể giảm về mức 2 - 2,1%, được hỗ trợ bởi chất lượng tài sản cải thiện tại nhóm ngân hàng quốc doanh và tư nhân quy mô lớn, cùng hoạt động xóa nợ được đẩy mạnh vào cuối năm. Tuy vậy, số liệu thực tế nửa đầu năm cho thấy áp lực nợ xấu chưa hoàn toàn hạ nhiệt, đặc biệt ở nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, cũng như tại các khoản vay có lãi suất thả nổi liên quan đến bất động sản.
Trong bối cảnh đó, việc phân bổ tín dụng đều đặn theo quý, hướng dòng vốn vào sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, thay vì dồn mạnh vào một số lĩnh vực rủi ro cao, được xem là giải pháp giúp hệ thống ngân hàng vừa đạt mục tiêu tăng trưởng, vừa kiểm soát nợ xấu tốt hơn. Với chỉ đạo mới nhất từ Thủ tướng, nhiệm vụ giảm thực chất lãi suất cho vay và đưa vốn đến đúng nơi cần được xác định là trọng tâm điều hành của ngành ngân hàng trong những tháng còn lại của năm 2026.
Hoàng Nguyễn /Kinh tế và Đồ uống