Bộ Tư pháp đang xem xét thẩm định dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhằm hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá, phù hợp với bối cảnh thực tiễn.
Bảo vệ, nâng cao sức khỏe nhân dân
Dự thảo Luật cũng được sửa đổi nhằm bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân; giảm tỷ lệ tử vong, giảm gánh nặng bệnh tật, góp phần giảm chi phí y tế, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Dự thảo Luật dự kiến trình Quốc hội khóa XVI cho ý kiến và thông qua vào Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10-2026.
Dự thảo Luật đã quy định rõ, thuốc lá bao gồm thuốc lá thông thường, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác, bao quát đầy đủ các sản phẩm thuốc lá được Luật điều chỉnh và bản chất của các loại thuốc lá. Đồng thời, bổ sung quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác và thiết bị điện tử, linh kiện... để phù hợp Luật Đầu tư, Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội và thực tiễn phát triển các sản phẩm thuốc lá mới hiện nay.
Báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá cho thấy, nhờ có nhiều nỗ lực trong công tác phòng, chống tác hại thuốc lá, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu thông thường trong nam giới trưởng thành giảm, đồng thời tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng giảm đáng kể cả ở các hộ gia đình, nơi công cộng và nơi làm việc. Tuy nhiên, những thành tựu này có nguy cơ bị phá bỏ bởi việc gia tăng tỷ lệ sử dụng thuốc lá mới (chủ yếu là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng), đặc biệt là trong giới trẻ.
.jpg)
Một mẫu thuốc lá điện tử pha trộn ma túy được xét nghiệm tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Cổng TTĐT Chính phủ
Theo cơ quan soạn thảo, thuốc lá điện tử sử dụng nhiều hương liệu, hóa chất nên có thể bị lợi dụng để sử dụng ma túy thông qua việc phối trộn. Người sử dụng có thể tự ý tăng tỷ lệ nicotine quá mức hoặc thêm ma túy và các chất gây nghiện khác vào để sử dụng mà khó bị phát hiện. Tại Việt Nam, số trường hợp ngộ độc do sử dụng thuốc lá điện tử đã được ghi nhận ở nhiều tỉnh, thành phố. Đáng chú ý, hầu hết các trường hợp xảy ra ở lứa tuổi thanh thiếu niên, trong đó có cả nữ giới.
Sau khi Nghị quyết số 173/2024/QH15 có hiệu lực, tình hình ngộ độc do sử dụng thuốc lá điện tử có chiều hướng giảm, cho thấy các quy định cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 đã đem lại những tín hiệu tích cực. Do vậy, dự thảo Luật đã bổ sung quy định về sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới khác.
Không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi
Theo dự thảo Luật, kinh doanh thuốc lá là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Tổ chức, cá nhân mua bán, chế biến, nhập khẩu nguyên liệu thuốc lá; sản xuất, nhập khẩu thuốc lá phải có giấy phép do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp.
Cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá thông thường phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi, thực hiện kiểm tra căn cước, tài khoản định danh điện tử VNeID, hộ chiếu đối với trường hợp có nghi ngờ người dưới 18 tuổi mua thuốc lá.
Đồng thời, không được bán thuốc lá thông thường phía ngoài cổng cơ sở giáo dục, cơ sở y tế trong phạm vi 100 mét, tính từ ranh giới khuôn viên gần nhất của cơ sở đó, nhằm hạn chế tình trạng trẻ em mua và sử dụng thuốc lá.
Tờ trình dự án Luật cho biết, tính đến cuối năm 2024, trên thế giới đã có 59 quốc gia ban hành quy định cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán. Trong khu vực ASEAN, có 5 nước đã cấm trưng bày.
Qua nghiên cứu kinh nghiệm của các nước trên thế giới và thực tiễn trong nước, Bộ Y tế cũng cho rằng, cần thiết phải bổ sung quy định “Cấm mọi hình thức trưng bày sản phẩm thuốc lá” tại các điểm bán, nhằm hạn chế tình trạng hút thuốc lá mới và thúc đẩy người hút cai nghiện thuốc lá.
Là một phụ huynh có con trai đang học lớp 9, anh Nguyễn Quốc Hoàn (trú tại phường Ba Đình, Hà Nội) bày tỏ lo ngại khi một số bạn học của con hút thuốc lá điện tử. Theo anh Hoàn, việc Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, kiểm soát độ tuổi người mua thuốc lá qua VNeID, cấm bán thuốc lá gần cổng trường học là rất cần thiết, nhưng cần phải có cơ chế giám sát đủ mạnh thì mới thực sự khả thi.
Bộ Y tế cho biết, mặc dù đã có nhiều nỗ lực và đạt được những kết quả ban đầu đáng ghi nhận trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, song Việt Nam vẫn là một trong 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới và đứng thứ ba trong khu vực ASEAN.
Hút thuốc lá gây ra nhiều bệnh mạn tính, bệnh nan y, đồng thời còn gây ra tổn thất về kinh tế đối với cá nhân, gia đình, xã hội và môi trường. Theo ước tính từ Nghiên cứu gánh nặng bệnh tật toàn cầu (Global Burden of Disease Study) mới nhất được WHO trích dẫn, hút thuốc lá đã giết chết hơn 100.000 người mỗi năm tại Việt Nam. Trong số đó, có 84.500 người là người hút thuốc chủ động, và thêm 18.800 người tử vong do phơi nhiễm với khói thuốc thụ động…
Phương Thảo /Báo Hànộimới