CPI 8 tháng năm 2026 tăng 4,45%, sát mục tiêu 4,5%, trong khi nền kinh tế hướng tới tăng trưởng 2 con số. Theo các chuyên gia kinh tế, cần kiểm soát lạm phát ở mức hợp lý để tạo dư địa cho tăng trưởng thay vì kiềm chế lạm phát bằng mọi giá.
Ảnh minh họa: BaoChinhphu
Sức ép từ bên ngoài ngày càng rõ
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), sau khi tăng mạnh vào tháng 4 - 5/2026, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8/2026 tiếp tục tăng 4,89% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, cả 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính đều tăng giá.
Tính chung 8 tháng, CPI tăng 4,45%, cao hơn đáng kể mức tăng 3,24% của cùng kỳ năm 2025 và đã tiệm cận mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% của cả năm.
Diễn biến giá hiện không chỉ xuất phát từ nhu cầu tiêu dùng và sản xuất trong nước mà còn chịu tác động lớn từ các yếu tố bên ngoài.
Theo bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Ban Thống kê Dịch vụ và Giá, Cục Thống kê (Bộ Tài chính), giá nhiên liệu là một trong những yếu tố quan trọng tác động tới mặt bằng giá trong nước. Tính bình quân 8 tháng, giá nhiên liệu cao hơn cùng kỳ năm trước 9,35%.
Giá nhiên liệu tăng đã tác động trực tiếp đến nhóm giao thông, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa khi chi phí vận tải, logistics và sản xuất tăng theo. Đây là dạng áp lực lạm phát chi phí đẩy, khi doanh nghiệp phải đối mặt với giá đầu vào cao hơn trong khi dư địa tăng giá bán không phải lúc nào cũng tương ứng.
Áp lực này càng đáng chú ý trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục bất ổn. Xung đột địa chính trị tại Trung Đông, những biến động trên thị trường năng lượng, chi phí vận tải biển và logistics quốc tế có thể tiếp tục tác động tới giá hàng hóa trong nước.
Bên cạnh đó, đồng USD mạnh lên cũng tạo thêm sức ép đối với các nền kinh tế mới nổi thông qua tỷ giá và chi phí nhập khẩu. Khi nhiên liệu, nguyên vật liệu, máy móc và thiết bị nhập khẩu tăng giá, chi phí sản xuất trong nước cũng chịu ảnh hưởng.
Tăng trưởng cao cần đi cùng ổn định vĩ mô
Áp lực lạm phát xuất hiện trong thời điểm nền kinh tế đang tăng tốc hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Đây chính là bài toán khó đối với điều hành kinh tế vĩ mô.
Nếu quá chú trọng kiềm chế lạm phát bằng các biện pháp thắt chặt, chi phí vốn có thể tăng, sức cầu suy yếu và động lực sản xuất, đầu tư bị ảnh hưởng. Ngược lại, nếu ưu tiên kích thích tăng trưởng mà thiếu kiểm soát mặt bằng giá, áp lực lạm phát có thể tích tụ, làm giảm sức mua và ảnh hưởng tới ổn định kinh tế vĩ mô.
Dưới góc nhìn chuyên môn, bà Nguyễn Thu Oanh cho rằng, tăng trưởng cao và kiểm soát lạm phát không phải hai mục tiêu đối lập nếu chính sách được điều hành đúng trọng tâm. Thay vì tư duy "kiềm chế lạm phát bằng mọi giá", cần chuyển sang "kiểm soát lạm phát theo mục tiêu", qua đó tạo thêm không gian cho tăng trưởng.
Một trong những giải pháp quan trọng là nâng cao năng lực cung của nền kinh tế. Khi nguồn cung hàng hóa, nguyên liệu và dịch vụ được mở rộng, nền kinh tế có thể đáp ứng tốt hơn sự gia tăng của nhu cầu mà không tạo ra áp lực quá lớn lên mặt bằng giá.
Ở góc độ này, việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, thúc đẩy đầu tư tư nhân và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao không chỉ có ý nghĩa tạo thêm tổng cầu trong ngắn hạn mà còn có thể làm gia tăng năng lực sản xuất của nền kinh tế trong trung và dài hạn.
Cùng với đó, việc bảo đảm nguồn cung các mặt hàng thiết yếu, điều hành linh hoạt những mặt hàng do Nhà nước quản lý, theo sát giá năng lượng và chủ động các phương án ứng phó với biến động quốc tế sẽ góp phần hạn chế các cú sốc giá.
Bà Nguyễn Thu Oanh cũng nhấn mạnh, kiểm soát lạm phát trong giai đoạn hiện nay không chỉ là nhiệm vụ ổn định giá cả, xa hơn, đây là điều kiện để bảo vệ sức mua, củng cố niềm tin thị trường và mở rộng không gian cho nền kinh tế tăng tốc trong giai đoạn tới.
Thế Đoàn (TTXVN) /Doanh Nhân Việt Nam